ශ්රී ලංකාව වටා ඇති මුහුදු තීරය ලෝකයේ උපායමාර්ගිකව ඉතාමත් වැදගත් කලාපයකි. ඉන්දියන් සාගරයේ මධ්යයට වන්නට පිහිටා ඇති මෙම දූපත් රාජ්යය, මැදපෙරදිග, නැගෙනහිර ආසියාව සහ යුරෝපය යා කරන ප්රධාන වෙළඳ මාර්ගයන්ට අසලින් පිහිටා තිබේ. ලෝකයේ බලශක්ති ප්රවාහනයෙන් සහ වාණිජ වෙළඳාමෙන් විශාල කොටසක් ශ්රී ලංකාව අසලින් සිදුවන නිසා, මෙම මුහුදු තීරයේ සිදුවන ඕනෑම යුධමය සිදුවීමක් ජාත්යන්තරයේ දැඩි අවධානයට ලක්වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ඇමරිකානු නාවික හමුදාව ශ්රී ලංකාවට ආසන්න මුහුදේ ප්රහාරයක් එල්ල කරන උපකල්පිත අවස්ථාවක් ගතහොත්, ඒ හරහා යුධ මෙහෙයුම්, සමුද්රීය නීතිය, කලාපීය සබඳතා සහ මානුෂීය වගකීම් පිළිබඳ සංකීර්ණ ගැටලු රාශියක් මතු වේ.
මෙවැනි තත්ත්වයක් තේරුම් ගැනීමට නම්, මුලින්ම එම ප්රහාරය එල්ල වූ මුහුදු තීරයේ භූගෝලීය සහ නීතිමය තත්ත්වය සොයා බැලිය යුතුය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්රීය නීතියට අනුව මුහුදු කලාප කිහිපයකට බෙදා ඇත. වෙරළ තීරයේ සිට නාවික සැතපුම් 12ක් දක්වා වූ සීමාව රටක ‘දේශීය මුහුදු තීරය’ (Territorial Waters) ලෙස හැඳින්වෙන අතර එහි සම්පූර්ණ බලය අදාළ රටට හිමිවේ. එතැන් සිට නාවික සැතපුම් 200ක් දක්වා වූ සීමාව ‘අනන්ය ආර්ථික කලාපය’ (Exclusive Economic Zone) ලෙස හැඳින්වේ. එහිදී ස්වාභාවික සම්පත් සම්බන්ධයෙන් එම රටට අයිතියක් තිබුණද, වෙනත් රටක නාවික ක්රියාකාරකම් පාලනය කිරීමට පූර්ණ බලයක් හිමි නොවේ. යම් හෙයකින් මෙම සීමාවලින් ඔබ්බට ප්රහාරයක් සිදුවූයේ නම්, එය ජාත්යන්තර මුහුදේ සිදුවූවක් ලෙස සැලකෙන අතර ඒ සඳහා වෙරළබඩ රටවල අවසරය අවශ්ය නොවේ. එබැවින් එවැනි සිදුවීමකදී ශ්රී ලංකාවේ වගකීම හෝ සම්බන්ධය තීරණය වන්නේ සිදුවීම වූ ස්ථානය අනුවය.
බොහෝ විට මෙවැනි අවස්ථාවලදී බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම පිළිබඳවද කතාබහක් ඇතිවේ. නූතන නාවික මෙහෙයුම් සඳහා චන්ද්රිකා, මුහුදු සීමා නිරීක්ෂණ ගුවන් යානා සහ දියුණු තාක්ෂණික පද්ධති භාවිතා වේ. මේ නිසා ඉන්දියන් සාගරයේ නෞකාවක ගමන් මග නිරීක්ෂණය කිරීමට ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට කලාපීය රටවල සහය අත්යවශ්ය නොවේ. මුහුදු කොල්ලකරුවන් මැඩලීමට හෝ වෙළඳ නෞකා ආරක්ෂා කිරීමට රටවල් අතර තොරතුරු හුවමාරු වුවද, ඒවා සාමාන්යයෙන් යුධමය ප්රහාර සඳහා යොදා නොගැනේ. බොහෝ විට විදේශීය නාවික මෙහෙයුමක් සිදුවන බව වෙරළබඩ රටක් දැනගන්නේ එය සිදුවී අවසන් වූ පසුව විය හැකිය.
ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ ඇමරිකාව සමඟ සමීප සබඳතාවක් පවත්වන ඉන්දියාවේ භූමිකාව ගැනද මෙහිදී අවධානය යොමු වේ. ඉන්දියාව සහ ශ්රී ලංකාව අතර මුහුදු සීමා බෙදාගැනීම පිළිබඳ ගිවිසුම් තිබුණද, ඉන් අදහස් වන්නේ ශ්රී ලංකාවට අයත් මුහුදු කලාපයේ පාලනය ඉන්දියාවට හිමිවන බව නොවේ. ශ්රී ලංකාවට තවමත් තම මුහුදු සීමාවේ පරමාධිපත්යය හිමිව ඇත. ඉන්දියාව ආරක්ෂක කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළත්, ශ්රී ලංකාව අසල සිදුවන මෙවැනි හමුදාමය සිදුවීමකට මැදිහත් වීම බරපතල තීරණයකි. මන්ද, ශ්රී ලංකාවේ ඇතිවන දේශපාලන හෝ යුධමය අස්ථාවරත්වය ඉන්දියාවේ ආරක්ෂාවටද සෘජුව බලපාන බැවිනි.
මෙම තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ විය හැක්කේ ඉරාන නෞකා වැනි වෙනත් පාර්ශවයන් ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවේ හෝ වරායක සිටින අවස්ථාවකදීය. ජාත්යන්තර මානුෂීය ප්රතිපත්තිවලට අනුව, ආපදාවට පත් ඕනෑම නෞකාවකට සහය ඉල්ලා සිටීමට අයිතියක් ඇත. වෛද්ය ආධාර, අලුත්වැඩියාවන් හෝ තාවකාලික ආරක්ෂාව සැපයීම මින් අදහස් කෙරේ. එවැනි උපකාරයක් කිරීම යනු එම රටේ දේශපාලන ස්ථාවරය අනුමත කිරීමක් නොවේ. බොහෝ රටවල් ලෝක දේශපාලන පීඩනයන් මධ්යයේ වුවද මෙවැනි මානුෂීය වගකීම් ඉටු කිරීමට බැඳී සිටී.
මෙවැනි අවස්ථාවක ශ්රී ලංකාව පෙනී සිටින්නේ තමන් ලබාදුන් සහය හුදෙක් මානුෂීය පදනම මත කළ එකක් බව පවසමිනි. සියලු පාර්ශව සමඟ විනිවිදභාවයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම මෙහිදී අත්යවශ්ය වේ. ශ්රී ලංකාව ඉතිහාසය පුරාම අනුගමනය කළේ කිසිදු බල කඳවුරකට ගැති නොවී සියලු මහා බලවතුන් සමඟ සමබර සබඳතාවක් පවත්වා ගැනීමේ ප්රතිපත්තියකි. අර්බුදකාරී අවස්ථාවක මෙම නොබැඳි පිළිවෙත රැක ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
ඇමරිකාවේ පැත්තෙන් බැලූ විට, ඔවුන්ගේ ප්රධාන අවධානය යොමු වන්නේ ශ්රී ලංකාවේ භූමිකාවට වඩා තම මෙහෙයුම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීම කෙරෙහි ය. ශ්රී ලංකාව සෘජුවම සතුරු හමුදාවකට උදව් කළ බවට සාක්ෂි නොමැති නම්, ඇමරිකාව දණ්ඩනීය ක්රියාමාර්ග වෙනුවට රාජ්යතාන්ත්රික සාකච්ඡා මගින් ගැටලුව විසඳා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත.
අවසාන වශයෙන්, මෙවැනි තත්ත්වයකදී ශ්රී ලංකාවට ඇති ලොකුම අභියෝගය වන්නේ මහා බලවතුන් අතර ඇතිවන ගැටුම් හමුවේ තම ස්වාධීනත්වය රැක ගැනීමයි. රට පිහිටා ඇති ස්ථානය වාසිදායක මෙන්ම අභියෝගාත්මකද වේ. එබැවින් ජාත්යන්තර නීතියට ගරු කරමින්, මානුෂීය වගකීම් ඉටු කරමින් සහ රාජ්යතාන්ත්රිකව මධ්යස්ථව සිටීම ශ්රී ලංකාව සතු වැදගත්ම උපායමාර්ගික ශක්තිය වනු ඇත.
No comments:
Post a Comment
මේ ලිපිය හොඳද? ප්රයෝජනවත්ද? වැඩක් නැත්ද? විකාරයක් වගේ පේනවද?
ඔබට ඒ ගැන සිතෙන ඕනම අදහසක් මෙහි සටහන් කරන්න.
ඒ ගැන දෙවරක් නොසිතන්න