විදෙස් අමාත්‍ය විජිත හේරත් නිසා අප රට තුළ ප්‍රකට වූ පල්කි ෂර්මාගේ සාරි ව්‍යාපාරය

අයිස් අතරින් මතු වූ දහස් වසරක අභිරහස: "ඔට්සි" නම් අයිස් මිනිසා

1991 සැප්තැම්බර් 19 වැනි දින, ඕස්ට්‍රියානු ඇල්ප්ස් කඳුකරයේ ඔට්ස්තල් නිම්නයේ කඳු තරණය කරමින් සිටි එරිකා සහ හෙල්මුට් සයිමන් නම් ජර්මානු යුවළට, අයිස් අතරින් මතුව තිබූ අමුතුම ආකාරයේ සිරුරක් හමු විය. මුලින් ඔවුන් සිතුවේ එය මෑතකදී අනතුරකට ලක්වූ කඳු නගින්නෙකුගේ සිරුරක් බවයි. එහෙත්, මෙම සොයාගැනීම වසර 5,300කට වඩා පැරණි, ලොව මවිතයට පත් කළ පුරාවිද්‍යාත්මක අභිරහසක ආරම්භය විය.

අයිස්වල සැඟවුණු කාල යන්ත්‍රය 

"ඔට්සි" (Ötzi) ලෙස නම් කෙරුණු මෙම අයිස් මිනිසා, අදටත් ලොව හොඳින්ම සංරක්ෂණය වී ඇති පැරණිතම මමිය ලෙස සැලකේ. අයිස් තට්ටු තුළ වසර දහස් ගණනක් ස්වාභාවිකව මිදී තිබීම නිසා, ඔහුගේ ශරීරය පමණක් නොව ඔහු භාවිත කළ උපකරණ පවා ඉතා හොඳ තත්ත්වයෙන් සොයා ගැනීමට පර්යේෂකයන්ට හැකි විය.

ඔහු අසල තිබී හමු වූ ඊතල සහිත දුන්නක්, තඹ පොරවක්, ගල් පිහියක්, ලී බඳුන් සහ හම්වලින් සැකසූ ඇඳුම් සහ පාවහන් වැනි දෑ, නව ශිලා යුගයේ ජීවත් වූ මිනිසුන්ගේ තාක්ෂණික දියුණුව පිළිබඳ කදිම සාක්ෂි සපයයි.

ජීවිතයේ රහස් හෙළි කරමින්

ඔට්සිගේ සිරුර පරීක්ෂා කිරීමෙන් විද්‍යාඥයින්ට ඔහු පිළිබඳ විස්මිත කරුණු රැසක් හෙළි කර ගැනීමට හැකි විය:

• පච්ච කලාව: ඔහුගේ සමේ පච්ච 61ක් කොටා තිබී ඇති අතර, මේවා වේදනා නාශක ප්‍රතිකාරයක් (Acupressure) ලෙස එදා මිනිසුන් භාවිත කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

• සෞඛ්‍ය තත්ත්වය: ඔහු හෘද රෝග, සන්ධි වේදනාව සහ ආමාශගත ආසාදනවලින් පවා පීඩා විඳි බව වෛද්‍ය පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු විය.

• අවසන් ආහාර වේල: ඔහු මිය යාමට ටික වේලාවකට පෙර මුවන්ගේ මස් සහ ධාන්‍ය වර්ග අනුභව කර ඇති බව සොයාගෙන ඇත.

අභිරහස් මරණය

ඔට්සිගේ ජීවිතය අවසන් වූයේ ස්වාභාවික මරණයකින් නොවන බව පර්යේෂකයන් පවසයි. ඔහුගේ වම් උරහිසේ ඇතුළු වී තිබූ ඊතල හිසක් සහ මිය යාමට දින කිහිපයකට පෙර සිදුවූ බවට සාක්ෂි සහිත ඔහුගේ අතේ ඇති තුවාල පෙන්නුම් කරන්නේ, ඔහු ඝාතනයට ලක් වූ බවයි. කවුරුන් විසින් ඔහුව ඝාතනය කළාද යන්න තවමත් නොවිසඳුණු අභිරහසකි.

අදටත් අප අතර ජීවමාන ඔට්සි

අද වන විට, ඔට්සිගේ සිරුර ඉතාලියේ බොල්සානෝහි පිහිටි 'දකුණු ටයිරෝල් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ' විශේෂිත ශීතකරණ පෙට්ටියක තබා ඇත. ලොව පුරා සංචාරකයන්ගේ වැඩි අවධානයක් දිනාගත් මෙම සොයාගැනීම, මිනිස් ඉතිහාසයේ සැඟවුණු පරිච්ඡේදයක් අප හමුවේ දිග හරියි.

තම අපූරු සුනඛ සුරතලා ගැන පොතක් ලියූ අක්ෂි ශල්‍ය විශේෂඥ වෛද්‍ය ශිරන්ති පෙරේරා

ගැටලුව අපේ විදේශ අමාත්‍යවරයාගේ ඉංග්‍රීසි දැනුමේ අඩුකම නොවේ

ඉන්දියානු ජාතිකයෙකුගේ හිසෙහි හටගත් අමුතු "අං ගෙඩිය"

 

මෙම සිදුවීම වාර්තා වූයේ 2014 වසරේදීය. ඉන්දියානු ජාතිකයෙකු වන ශ්‍යාම් ලාල් යාදව්ගේ හිස කොහේ හෝ වැදීමෙන් පසු කුඩා ගෙඩියක් මතු වන්නට විය. වසර කිහිපයක් යනතුරුම ඔහුගේ කරණවෑමියා (Barber) මෙයට පිළියම් කළේය. නමුත් එය කොපමණ වාරයක් කැපුවද, දිගින් දිගටම වර්ධනය වී සෙන්ටිමීටර 10ක් පමණ උසට වැඩුණි. පෙනුමෙන් මෙය හරියටම අඟක් වැනි විය. එය පාලනය කරගත නොහැකි තරමට වැඩුණු නිසා අවසානයේ ඔහුට රෝහලක ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකුගේ සහාය පැතීමට සිදු විය.

මෙම වර්ධනය වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී හැඳින්වෙන්නේ 'සෙබේසියස් හෝන්' (Sebaceous horn) යන නමිනි. මෙය සම සහ නියපොතු වල ඇති 'කෙරටින්' (Keratin) නැමැති පටකයෙන් සෑදෙන ගෙඩියකි. සාමාන්‍යයෙන් මේවා මුහුණ, අත්, කන් සහ නියපොතු මත හටගනී.

සාගර් ප්‍රදේශයේ භාග්‍යෝදය තීර්ථ රෝහලේ ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් විසින් මෙම අං ගෙඩිය ඉවත් කරන ලද අතර, එම පුද්ගලයා දැන් සුවය ලබමින් සිටී. ශල්‍ය වෛද්‍ය විශාල් ගජ්බියේ මහතා පැහැදිලි කළේ, මීට වසර 5කට පෙර රෝගියාගේ හිසෙහි ඇති වූ තුවාලයකින් පසු මෙම ගෙඩිය වර්ධනය වීමට පටන් ගත් බවයි.

මෙම ගෙඩිය සාදා ඇත්තේ නියපොතු වල අඩංගු කෙරටින් වලින්ම නිසා, එය ඉතා පිරිසිදු දැළි පිහියකින් කපා ඉවත් කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, එය නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට නම් ඊට මූලික වූ හේතුවට ප්‍රතිකාර කළ යුතුය. මෙම ගෙඩි බොහොමයක් පිළිකා තත්ත්වයන් නොවන නමුත්, පිළිකා වීමේ ඉඩකඩ ගැන නිතරම අවධානය යොමු කළ යුතුය. ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලෙස ශල්‍යකර්ම, විකිරණ ප්‍රතිකාර සහ රසායනික ප්‍රතිකාර (Chemotherapy) යොදා ගැනේ. ශල්‍යකර්මයෙන් පසු, තුවාලය ඇති ස්ථානයට අලුත් සමක් බද්ධ කළ අතර එය දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වී ඇත.

වෛද්‍යවරුන් මුලින්ම දැළි පිහියකින් මෙම අං ගෙඩිය කපා දැමූ නමුත්, එය නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට ශල්‍යකර්මයක් මගින් එහි මුල් කොටස පවා ඉවත් කරන ලදී. ශ්‍යාම් දින 10ක් රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලැබූ අතර, පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වූයේ මෙය භයානක තත්ත්වයක් නොවන බවයි. මෙම සිදුවීම ඉතා දුර්ලභ ගණයේ එකක් බැවින් ඒ පිළිබඳ තොරතුරු ජාත්‍යන්තර වෛද්‍ය සඟරාවකට (International Journal of Surgery) යැවීමට වෛද්‍යවරුන් පියවර ගෙන ඇත.

පරිසර හිතකාමී වාහන සහ බැටරි නිෂ්පාදනයේ යථාර්ථය

ටෙස්ලා (Tesla) විද්‍යුත් වාහනයක චැසිය සහ බැටරි පද්ධතිය. රෝද 4 මැද බැටරි පද්ධතිය ඇති අතර පසුපසට වන්නට ඇත්තේ මෝටරයයි

අද ලෝකයේ පරිසර හිතකාමී ගමන් බිමන් ගැන කතා කරන විට මුලින්ම මතකයට එන්නේ විද්‍යුත් වාහනයි. "කාබන් විමෝචනය බිංදුවයි" යන ආකර්ශනීය ලේබලය යටතේ ප්‍රසිද්ධ වී ඇති ටෙස්ලා වැනි වාහන දෙස බලන විට අපට පෙනෙන්නේ ඉතා පිරිසිදු තාක්ෂණයක්. නමුත් මේ වාහනයක හදවත බඳු බැටරියක් නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය දෙස මඳක් විමසිලිමත්ව බැලූ විට පෙනී යන්නේ, එම බැටරිය පාරට එන්නටත් පෙර පෘථිවියට විශාල වන්දියක් ගෙවා ඇති බවයි.

එකම එක බැටරියකට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම සඳහා සිදු කරන කැණීම් ප්‍රමාණය සැබවින්ම විශ්මයජනකයි. සාමාන්‍යයෙන් බැටරියක් සඳහා අවශ්‍ය ලිතියම්, කොබෝල්ට්, නිකල් සහ තඹ වැනි ඛනිජ වර්ග ටික වෙන් කරගැනීමට පමණක් පෘථිවි තලයෙන් පස් සහ පාෂාණ ටොන් 250ක් පමණ හාරා ඉවත් කළ යුතුයි. මේ දැවැන්ත මෙහෙයුම සිදු කරන්නේ Caterpillar 994A වැනි යෝධ යන්ත්‍ර මඟින් වන අතර, එවැනි එක් යන්ත්‍රයක් පැය 12ක් ක්‍රියා කිරීමට පමණක් ඩීසල් ලීටර් 1,000ක් දහනය කරනවා. මේ අනුව බලන කල, විද්‍යුත් වාහනයක් නිෂ්පාදන අවධියේදීම පරිසරයට විශාල කාබන් ණයක් (Carbon Debt) එක් කරන බව රහසක් නෙවෙයි.

මෙම තත්ත්වය හමුවේ බොහෝ දෙනෙකුට පැන නගින ගැටලුවක් වන්නේ, එසේ නම් බැටරි වාහනවලට වඩා සාමාන්‍ය පෙට්‍රල් හෝ ඩීසල් වාහනයක් භාවිත කිරීම පරිසරයට වඩා හිතකාමී නොවේද යන්නයි. නමුත් මෙහිදී අප අවධානය යොමු කළ යුත්තේ වාහනයක සම්පූර්ණ ජීවන චක්‍රය දෙසයි. සාමාන්‍ය ඉන්ධන වාහනයක් නිෂ්පාදනය කිරීමේදී පරිසරයට වන හානිය බැටරි වාහනයකට වඩා අඩු වුවත්, එය පාරේ ධාවනය වන සෑම මොහොතකම අඛණ්ඩව විෂ වායූන් වායුගෝලයට මුදාහරිනවා. විද්‍යුත් වාහනයක් කිලෝමීටර් 20,000ත් 40,000ත් අතර ප්‍රමාණයක් ධාවනය කළ පසු, එය නිෂ්පාදනය කිරීමට වැය වූ අමතර කාබන් ප්‍රමාණය පියවා ගැනීමට සමත් වෙනවා. එතැන් සිට ඉදිරියට ගතවන සෑම වසරකම එය සාමාන්‍ය වාහනයකට වඩා පරිසරය සුරකින බව විද්‍යාත්මක දත්ත පෙන්වා දෙනවා.

කෙසේ වෙතත්, මේ තාක්ෂණයේ ඇති තවත් භයානක පැත්තක් වන්නේ බැටරියක ආයු කාලය අවසන් වූ පසු එය බැහැර කරන ආකාරයයි. බැටරියක් සෑදීමට ගත් ලිතියම්, කොබෝල්ට් වැනි බැර ලෝහ, නිසි කළමනාකරණයකින් තොරව පරිසරයට මුදාහැරියහොත් ඒවා දරුණු විෂ බවට පත් වෙනවා. මෙම ලෝහ වර්ග භූගත ජලයට මුසු වීමෙන් පානීය ජලය සහ වගාබිම් විනාශ වන අතර, එය ආහාර දාමය හරහා මිනිස් සිරුරට පවා ඇතුළු විය හැකියි. එමෙන්ම, මෙම බැටරි කැඩී බිඳී ගියහොත් හෝ රත් වුවහොත් ඉතා පහසුවෙන් ගිනි ගන්නා අතර, එමඟින් පිටවන දුමාරය අතිශය විෂ සහිතයි.

අවසාන වශයෙන් ගත් කල, විද්‍යුත් වාහන තාක්ෂණය යනු දෝෂ රහිත විසඳුමක් නොවේ. බැටරියක් නිපදවීම සඳහා පොළොවට දෙන බර සහ එය නිසි ලෙස බැහැර නොකිරීමෙන් වන හානිය අවම කළ හැක්කේ ක්‍රමවත් ප්‍රතිචක්‍රීකරණ ක්‍රියාවලියක් මඟින් පමණයි. බැටරියක ඇති ලෝහවලින් 95%ක්ම නැවත ලබාගෙන අලුත් බැටරි සෑදීමට පාවිච්චි කළ හැකි නම්, අනාගතයේදී අලුතින් පතල් හෑරීමේ අවශ්‍යතාව ද අඩු වනු ඇත. එබැවින්, විද්‍යුත් වාහන සැබවින්ම "හරිත" වන්නේ එහි නිෂ්පාදනයේ සිට බැහැර කිරීම දක්වා වූ සෑම පියවරක්ම වගකීමෙන් යුතුව සිදු කරන්නේ නම් පමණි.

ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්න මුහුදේ සිදුවන නාවික ප්‍රහාරය සහ එහි කලාපීය බලපෑම

 

ශ්‍රී ලංකාව වටා ඇති මුහුදු තීරය ලෝකයේ උපායමාර්ගිකව ඉතාමත් වැදගත් කලාපයකි. ඉන්දියන් සාගරයේ මධ්‍යයට වන්නට පිහිටා ඇති මෙම දූපත් රාජ්‍යය, මැදපෙරදිග, නැගෙනහිර ආසියාව සහ යුරෝපය යා කරන ප්‍රධාන වෙළඳ මාර්ගයන්ට අසලින් පිහිටා තිබේ. ලෝකයේ බලශක්ති ප්‍රවාහනයෙන් සහ වාණිජ වෙළඳාමෙන් විශාල කොටසක් ශ්‍රී ලංකාව අසලින් සිදුවන නිසා, මෙම මුහුදු තීරයේ සිදුවන ඕනෑම යුධමය සිදුවීමක් ජාත්‍යන්තරයේ දැඩි අවධානයට ලක්වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ඇමරිකානු නාවික හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්න මුහුදේ ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන උපකල්පිත අවස්ථාවක් ගතහොත්, ඒ හරහා යුධ මෙහෙයුම්, සමුද්‍රීය නීතිය, කලාපීය සබඳතා සහ මානුෂීය වගකීම් පිළිබඳ සංකීර්ණ ගැටලු රාශියක් මතු වේ.

මෙවැනි තත්ත්වයක් තේරුම් ගැනීමට නම්, මුලින්ම එම ප්‍රහාරය එල්ල වූ මුහුදු තීරයේ භූගෝලීය සහ නීතිමය තත්ත්වය සොයා බැලිය යුතුය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්‍රීය නීතියට අනුව මුහුදු කලාප කිහිපයකට බෙදා ඇත. වෙරළ තීරයේ සිට නාවික සැතපුම් 12ක් දක්වා වූ සීමාව රටක ‘දේශීය මුහුදු තීරය’ (Territorial Waters) ලෙස හැඳින්වෙන අතර එහි සම්පූර්ණ බලය අදාළ රටට හිමිවේ. එතැන් සිට නාවික සැතපුම් 200ක් දක්වා වූ සීමාව ‘අනන්‍ය ආර්ථික කලාපය’ (Exclusive Economic Zone) ලෙස හැඳින්වේ. එහිදී ස්වාභාවික සම්පත් සම්බන්ධයෙන් එම රටට අයිතියක් තිබුණද, වෙනත් රටක නාවික ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කිරීමට පූර්ණ බලයක් හිමි නොවේ. යම් හෙයකින් මෙම සීමාවලින් ඔබ්බට ප්‍රහාරයක් සිදුවූයේ නම්, එය ජාත්‍යන්තර මුහුදේ සිදුවූවක් ලෙස සැලකෙන අතර ඒ සඳහා වෙරළබඩ රටවල අවසරය අවශ්‍ය නොවේ. එබැවින් එවැනි සිදුවීමකදී ශ්‍රී ලංකාවේ වගකීම හෝ සම්බන්ධය තීරණය වන්නේ සිදුවීම වූ ස්ථානය අනුවය.

බොහෝ විට මෙවැනි අවස්ථාවලදී බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම පිළිබඳවද කතාබහක් ඇතිවේ. නූතන නාවික මෙහෙයුම් සඳහා චන්ද්‍රිකා, මුහුදු සීමා නිරීක්ෂණ ගුවන් යානා සහ දියුණු තාක්ෂණික පද්ධති භාවිතා වේ. මේ නිසා ඉන්දියන් සාගරයේ නෞකාවක ගමන් මග නිරීක්ෂණය කිරීමට ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට කලාපීය රටවල සහය අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. මුහුදු කොල්ලකරුවන් මැඩලීමට හෝ වෙළඳ නෞකා ආරක්ෂා කිරීමට රටවල් අතර තොරතුරු හුවමාරු වුවද, ඒවා සාමාන්‍යයෙන් යුධමය ප්‍රහාර සඳහා යොදා නොගැනේ. බොහෝ විට විදේශීය නාවික මෙහෙයුමක් සිදුවන බව වෙරළබඩ රටක් දැනගන්නේ එය සිදුවී අවසන් වූ පසුව විය හැකිය.

ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ ඇමරිකාව සමඟ සමීප සබඳතාවක් පවත්වන ඉන්දියාවේ භූමිකාව ගැනද මෙහිදී අවධානය යොමු වේ. ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර මුහුදු සීමා බෙදාගැනීම පිළිබඳ ගිවිසුම් තිබුණද, ඉන් අදහස් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට අයත් මුහුදු කලාපයේ පාලනය ඉන්දියාවට හිමිවන බව නොවේ. ශ්‍රී ලංකාවට තවමත් තම මුහුදු සීමාවේ පරමාධිපත්‍යය හිමිව ඇත. ඉන්දියාව ආරක්ෂක කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළත්, ශ්‍රී ලංකාව අසල සිදුවන මෙවැනි හමුදාමය සිදුවීමකට මැදිහත් වීම බරපතල තීරණයකි. මන්ද, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතිවන දේශපාලන හෝ යුධමය අස්ථාවරත්වය ඉන්දියාවේ ආරක්ෂාවටද සෘජුව බලපාන බැවිනි.

මෙම තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ විය හැක්කේ ඉරාන නෞකා වැනි වෙනත් පාර්ශවයන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවේ හෝ වරායක සිටින අවස්ථාවකදීය. ජාත්‍යන්තර මානුෂීය ප්‍රතිපත්තිවලට අනුව, ආපදාවට පත් ඕනෑම නෞකාවකට සහය ඉල්ලා සිටීමට අයිතියක් ඇත. වෛද්‍ය ආධාර, අලුත්වැඩියාවන් හෝ තාවකාලික ආරක්ෂාව සැපයීම මින් අදහස් කෙරේ. එවැනි උපකාරයක් කිරීම යනු එම රටේ දේශපාලන ස්ථාවරය අනුමත කිරීමක් නොවේ. බොහෝ රටවල් ලෝක දේශපාලන පීඩනයන් මධ්‍යයේ වුවද මෙවැනි මානුෂීය වගකීම් ඉටු කිරීමට බැඳී සිටී.

මෙවැනි අවස්ථාවක ශ්‍රී ලංකාව පෙනී සිටින්නේ තමන් ලබාදුන් සහය හුදෙක් මානුෂීය පදනම මත කළ එකක් බව පවසමිනි. සියලු පාර්ශව සමඟ විනිවිදභාවයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම මෙහිදී අත්‍යවශ්‍ය වේ. ශ්‍රී ලංකාව ඉතිහාසය පුරාම අනුගමනය කළේ කිසිදු බල කඳවුරකට ගැති නොවී සියලු මහා බලවතුන් සමඟ සමබර සබඳතාවක් පවත්වා ගැනීමේ ප්‍රතිපත්තියකි. අර්බුදකාරී අවස්ථාවක මෙම නොබැඳි පිළිවෙත රැක ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.

ඇමරිකාවේ පැත්තෙන් බැලූ විට, ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ භූමිකාවට වඩා තම මෙහෙයුම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීම කෙරෙහි ය. ශ්‍රී ලංකාව සෘජුවම සතුරු හමුදාවකට උදව් කළ බවට සාක්ෂි නොමැති නම්, ඇමරිකාව දණ්ඩනීය ක්‍රියාමාර්ග වෙනුවට රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සාකච්ඡා මගින් ගැටලුව විසඳා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත.

අවසාන වශයෙන්, මෙවැනි තත්ත්වයකදී ශ්‍රී ලංකාවට ඇති ලොකුම අභියෝගය වන්නේ මහා බලවතුන් අතර ඇතිවන ගැටුම් හමුවේ තම ස්වාධීනත්වය රැක ගැනීමයි. රට පිහිටා ඇති ස්ථානය වාසිදායක මෙන්ම අභියෝගාත්මකද වේ. එබැවින් ජාත්‍යන්තර නීතියට ගරු කරමින්, මානුෂීය වගකීම් ඉටු කරමින් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකව මධ්‍යස්ථව සිටීම ශ්‍රී ලංකාව සතු වැදගත්ම උපායමාර්ගික ශක්තිය වනු ඇත.