පුවත්පත්වලට ලිපි ලිවීම මාගේ විනෝදාංශයකි. මා ලියන ලිපි මගින් පාඨකයින් දැනුමක් ලබමින් ජීවිතයට යමක් එකතු කරගන්නේ නම් එය මාගේ සතුටකි. වේගයෙන් ඉදිරියට ඇදෙන තාක්ෂණික ලෝකයේ පුවත්පත් කියවන්නට තරම් විවේකයක් නොමැති අයවලුන් බොහෝය. තවකෙකු පුවත්පත් කියවන්නට කැමති නැත. අන්තර්ජාලයේ ද සිංහල බසින් සියලුම පුවත්පත් ඇති බැවින් තාක්ෂණයට ප්‍රිය කරන්නෝ පරිගණකයෙක් හෝ සිය ජංගම දුරකථනයෙන් ඒවා කියවති. එබැවින් මා ලියන ලිපි එවැනි පාඨක පිරිස් වෙත යොමු කරන්නට අදහස් කළ නිසා මෙවැනි බ්ලොග් අඩවියක් ගොඩනගන්නට සිතුවෙමි. මාගේ උත්සාහය කෙතරම් නම් සාර්ථකදැයි තීරණය වන්නේ ඔබගෙන් ලැබෙන ප්‍රතිචාර මතය. එබැවින් ඔබ මේ පිළිබඳ සිතන පතන දෑ මවෙත දන්වන්නට උනන්දුවන්නේ නම් එය මාගේ සතුටයි. ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!

Sunday, February 11, 2018

බුල්ටෝ ගැන මිහිරි මතකය - Sweet Memory of Bulto Tof‍fees



දැනට වසර දෙකකට මඳ කාලයකට පෙර, නිවැරදිවම සඳහන් කළ හොත් 2016 අප්‍රේල් 7 වැනිදා  කොළඹ සෞන්දර්ය විශ්ව විද්‍යාලයේ දෘශ්‍ය කලා පීඨ කලාගාරයේ සිබිල් වෙත්තසිංහයන්ගේ සිතුවම් ප්‍රදර්ශනයක් පැවැත්විණි. මෙයට අනුග්‍රහය දැක්වූ ආයතනයක් විසින් විවිධ රස කැවිලි පිරවූ බඳුන් කිහිපයක්  ගෙනැවිත් තිබිණි. මේ රස කැවිලි අතර බුල්ටෝ ද තිබිණි. කුඩා කාලයේ බුල්ටෝ කෑවාට පසු මා බුල්ටෝ රස විඳ තිබුණේ නැත. අනෙක මගේ දියණියවත් පුතාවත් කිසිදාක බුල්ටෝ රස විඳ නැති බව ද මම හොඳාකාරවම දැන සිටියෙමි. මන්ද අප පළාතේ කිසිදු තැනක බුල්ටෝ විකුණන්නට තබා තිබෙනු මා දැක නැති නිසා ය. මේ නිසා පවුලේ සියලු දෙනාටම රස විඳීමේ අදහසින් බුල්ටෝ කිහිපයක් මිලට ගැනීමේ අදහසින් ඒවායේ මිල ගණන් විමසූ විට දැනගන්නට ලැබුණේ ඒවා එම ආයතනය විසින් රැගෙන විත් තිබුණේ විකුණන්නට නොව එතැනට එන කුඩා දරුවන්ට නොමිලේ දීමට බව ය. මේ නිසා මම දුවටත් පුතාටත් පමණක් බුල්ටෝ දෙකක් ඉල්ලා ගතිමි.
 
අපේ ගමේ ‘යාය කඩේ’ නමින් කඩයක් තිබිණි. මා දැන් වාසය කරන්නේ ගමේ නොවුනත් යාය කඩේ වසා ඇති බව ගූගල් සිතියමේ ‘ස්ට්‍රීට් වීව්’ එකෙන් දුටුවෙමි. අප බුල්ටෝ කෑවේ යාය කඩයෙනි. ඒවා තෙල් කඩදාසිවල දවටා වීදුරු බෝතලවල තිබෙනු දකින එකල අපගේ  කටට කෙළ ඉනුවේ ඒ රසයට කැමැති නිසාය. කෙසේ නමුත් පසුකාලීනව විවිධ පැහැයෙන්, හැඩයෙන් යුතු ටොෆී වර්ග බොහොමයක් වෙළඳපළට පැමිණි නිසා බුල්ටෝ කෙමෙන් කෙමෙන් අපෙන් ඈත් විය. අද පරම්පරාවේ බොහෝ දෙනෙක් බුල්ටෝ ගැන දන්නේ නැති තරම් ය. 

අප කුඩා කාලයේ තිබුණේ ‘ගුණසිරි’ බුල්ටෝ ය. ඒ කාලයේ ඒ පිළිබඳ වෙළෙඳ දැන්වීම් පවා තිබිණි. මේවා ප්‍රමාණ දෙකකින් තිබුණු අතර ප්‍රමාණයෙන් ලොකු බුල්ටෝ අප ගම් පළාතේ හඳුන්වන ලද්දේ ‘අලි බුල්ටෝ’ නමිනි. මට මතක අන්දමට කුඩා ප්‍රමාණයේ බුල්ටෝ එකක් ශත 10ක් වූ අතර අලි බුල්ටෝ එකක් ශත 25ක් විය. ඉන් පසු මේවායේ මිල වැඩි වූ නමුත් මට මතක මේ මිල ගණන් දෙක පමණි. 

බුල්ටෝ සාදන්නේ කෙසේදැයි මා දැනගත්තේ අහම්බෙනි. මා ඒ දැන ගත් ක්‍රමය නිවැරදි බව දැන ගත්තේ බොහෝ කාලයකට පසුව බුල්ටෝ සෑදීමේ ක්‍රමය අන්තර්ජාලයෙන් දුටු විටය. පොල් වතුර රත් කළ විට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි සොයා බැලීමට දිනක් සිතුණු බැවින් එසේ සිදු කොට බැලීමි. පොල් වතුර භාජනයක දමා ලිපට අල්ලා ගෙන සිටිද්දී මද වේලාවකින් පොල් වතුර උණු වී කලු පැහැයකට හැරිණි. එයින් කර වූ සුවඳක් සමග බුල්ටෝ සුවඳක් ද වහනය වූයෙන් මදක් දිව ගා බැලීමී. එයින් දැනුණේ බුල්ටෝ රසයකි. බුල්ටෝ සාදන්නේ පොල් වතුර උණු කිරීමෙන් යැයි මම සිතුවෙමි. එය නිවැරදි බව දැනගත්තේ ඉතාමත් මෑතකදී බුල්ටෝ සාදන ද්‍රව්‍ය වට්ටෝරුවේ පොල් වතුර ද අඩංගු වූ බව දැකීමෙනි.

බුල්ටෝ යන්න සිංහල වදනක් නොවන බව දැනෙන මුත් කුමන බසකින් ලැබුණේ දැයි සිතාගන්නට තරම් මගේ භාෂා දැනුම ප්‍රමාණවත් නැත. Bulto යනුවෙන් ස්පාඤ්ඤ වදනක් නම් තිබේ. නමුත් එහි එක් අර්ථයකවත් රස කැවිල්ලක් ගැන කියවෙන්නේ නැත. මේ නිසා බුල්ටෝ කුමන රටක වචනයක් දැයි දන්නේ නැත. 

කුමන රටක වුවත් බුල්ටෝ රස විඳ ඇති අය එහි රසය දනිති. අද ද ඇතැම් පලාත්වල මෙන්ම සුපිරි වෙළෙඳ සල්වල ද බුල්ටෝ ඇති මුත් අප පළාත වන වෙන්නප්පුව පැත්තේ තවමත් බුල්ටෝ විකුණන්නට තිබෙනු දැක නැත. කෙසේ නමුත් බුල්ටෝ ගැන මෙසේ මිහිරි මතකයක් එක් කරන්නට සිතුණේ බුල්ටෝ රසය ගැන හදිසියේ මතක් වීම නිසාමය.

Tuesday, January 30, 2018

පද්මාවතියට එරෙහිව රාජ්පුත් - Padmavati Vs. Rajput


මේ දිනවල බොලිවුඩ් සිනමාවේ සේම ලෝක සිනමාවේ ද වඩාත් ආන්දෝලනාත්මක තත්වයකට පත්ව ඇත්තේ  පද්මාවත්චිත්‍රපටයයි. මේ කියවන ඔබ ඇතැම් විට දැනටමත් මේ කරුණ ගැන දන්නවා විය හැකියි. නමුත් නොදන්නා අය ද බොහෝ සිටින බවට සැකයක් නැහැ. කලින් පද්මාවතිලෙස නම් කොට තිබුණත් පසුව පද්මාවත්බවට පත් වූ මේ චිත්‍රපටය සුප්‍රකට ඉන්දියානු සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයකු වන සංජේ ලීලා බන්සාලිගේ අධ්‍යක්ෂණයක්. නිෂ්පාදන වියදම පමණක් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 90 ක් වන මෙය දැනට ඉන්දියාවේ නිෂ්පාදනය කොට ඇති වියදම් අධිකතම සිනමා නිර්මාණවලින් එකක් බවට ද පත්ව තිබෙනවා. දීපිකා පදුකොන්, සහිඩ් කපූර්, රන්වීර් සිං ආදී සුප්‍රකට බොලිවුඩ් සිනමා ශිල්පීන් රැසක් රංගනයෙන් දායක වී තිබෙන මෙය මුලින්ම 2017 දෙසැම්බර් 1 වැනිදා තිරගත කරන්නට නියමිතව පැවතියත්, මෙයට එරෙහිව නැගුණු දැවැන්ත උද්ඝෝෂණ නිසා 2018 ජනවාරි 25 වැනිදා දක්වා තිරගත කිරීම් කල් දැමීමට සිදු වුණා. අවසානයේ ඉන්දීය මධ්‍යම සිනමා මණ්ඩලය මෙය තිරගත කිරීම සඳහා අවසර ලබාදුන්නේ වෙනස්කම් පහක් ද සහිතවයි. එම වෙනස්කම්වලට මෙහි නම වෙනස් කිරීම සහ වගකීමෙන් බැහැරවීමේ ප්‍රකාශ රැසක් ද අන්තර්ගත වුණා.

චිත්‍රපටයේ කතාව මේ ආකාරයෙන් කෙටියෙන් සඳහන් කළ හැකියි.

13 වැනි සියවසේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඛිල්ජි රජ පරපුරට අයත් ජලාල්උද්දින් ඛිල්ජි, දිල්ලියේ බලය අල්ලා ගැනීම සඳහා සැලසුම් කරනවා. මේ සඳහා කරන උදව්වක් ලෙස ජලාල්උද්දින්ගේ බෑණා වන අලාඋද්දින් ඛිල්ජි, ජලාල්උද්දින්ගේ දියණිය වූ මෙහ්රුනිෂා විවාහ කොට දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිනවා. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අලාඋද්දින්ගේ විවාහය සූදානම් කරනවා. මේ මංගල රාත්‍රිය දිනයේ දීම අලාඋද්දින් වෙනත් ගැහැනියක් සමග කාම සේවනයේ යෙදී සිටිනු ජලාල්උද්දින්ගේ සේවකයකුගේ අතටම අසු වෙනවා. මෙහිදී අලාඋද්දින් ඔහුව එතැනම මරා දමනවා. මෙයින් අලාඋද්දින්ගේ අලුත් බිරිද ඉමහත් බියකට පත් වෙනවා. 

මේ අතරේ දිල්ලියේ පාලනය ගෙන යන රාජ්පුත් වංශයට අයත් මහරාවල් රතන්සිං සිය ප්‍රථම බිරිඳ වූ නග්මති වෙනුවෙන් දුර්ලභ ගනයේ මුතු ඇට යුවලක්  සොයා සිංහල දීපය හෙවත් වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙනවා.  ඔහු සිංහල දීපයේ සැරිසරද්දී සිංහල කුමරියක වූ පද්මාවතී, මුවකු දඩයම් කරන්නට ගොස් ඉලක්කය වැරදීමෙන් ඇදී යන ඊතලය වැදී රතන්සිංට තුවාල සිදු වෙනවා. මෙහිදී ඔවුන් එකිනෙක හමුව කතාබහ කිරීමෙන් පසුව ආදරයක් හට ගන්නවා. එය කෙළවර වන්නේ විවාහයකින්.

මේ අතරේ ජලාල්උද්දින් දිල්ලිය අල්ලා ගන්නවා. කෙසේ නමුත් බලයට තණ්හාවෙන් සිටින අලාඋද්දින් අවසානයේ ජලාල්උද්දින් ඝාතනය කොට සුල්තාන්වරයෙකු බවට පත් වෙනවා.

පද්මාවතී සහ රතන් සිං රාජස්ථානයට පැමිණෙනවා. ඔවුන් ආදරයෙන් වෙලී සිටිනු දකින රතන් සිංගේ පූජකයාට රතන් සිං ගැන ඊර්ෂ්‍යාවක් ඇතිවෙනවා. ඔහුගෙන් පලිගන්නට සිතන පූජකයා පද්මාවතී කුමරිය ගැන අලාඋද්දින්ට පවසනවා. ඔහු පද්මාවතීව ලබාගන්නට සැලසුම් කරනවා.

මෙන්න මේ ආකාරයටයි කතාව ගලාගෙන යන්නේ. සත්‍ය කතාවේ හැටියට අලාඋද්දින්ගේ පිරිස සහ රාජ්පුත්වරුන් අතර ඇති වන අවසන් සටනෙන් රාජ්පුත්වරුන් පරාජයට පත් වෙනවා. මේ අවස්ථාවේ දී අලාඋද්දින් ඇතුළු පිරිසගේ අඹුවන් බවට පත්වීමෙන් වැළකෙන්නට පද්මාවතී තවත් රාජස්ථාන් කාන්තාවන් රැසක් සමග ජවුහාර්නමින් හඳුන්වන සියදිවි නසා ගැනීම සිදුකරනවා. මේ නිසා අලාඋද්දින්ට පද්මාවතීව අයිති කර ගැනීමට ලැබෙන්නේ නැහැ. මෙයින් පසුව රාජ්පුත් වැසියන් අතර පද්මාවතී දේවත්වයට පත් වෙනවා. අදටත් ඔවුන් පද්මාවතී දෙවඟනට වැඳුම් පිදුම් කරනවා. පද්මාවත්චිත්‍රපටය සඳහා රාජ්පුත් වැසියන් මෙතරම් විරුද්ධත්වයක් දක්වන්නේ මේ නිසයි.

පද්මාවත් කාව්‍යය 

සංජේ ලීලා බන්සාලි මේ සිනමා නිර්මාණය සඳහා පාදක කොට ගෙන ඇත්තේ සුෆි කිවියකු වූ මලික් මුහම්මද් ජයාසි විසින් 1540 දී රචිත පද්මාවත්නම් වීර කාව්‍යයි. මේ කාව්‍යයේ කියැවෙන්නේ සිංහල රාධානියක ඉපිද, සටන් ශිල්පය මැනවින් හැදැරූ දුටුවන් වශීකරවන රූ සපුවකින් යුක්ත කුමරියක පිළිබඳවයි. පද්මාවතී නම් වන ඇය පද්මිනීසහ රාණි පද්මිනීලෙසත් ප්‍රකටයි. නමුත් මේ පිළිබඳ පැහැදිලි ඓතිහාසික තහවුරු කිරීමක් සොයාගන්නට නැහැ. මේ වීර කාව්‍යයත්, ඒ හා වර්ධනය වුණු හින්දු ජනප්‍රවාදත් ආදිය තුළින් රාජ්පුත් වැසියන් අතර පද්මාවතිය පිළිබඳ ඇති ගෞරවනීය බව මේ චිත්‍රපටය නිසා කෙලෙසෙනු ඇතැයි හින්දුන් අතර සැකයක් පහළ වී තිබෙනවා. මෙයට එරෙහිව උද්ඝෝෂණ මතුව ඇත්තේ විශේෂයෙන් මේ නිසයි. චිත්‍රගාරවලට පැන පහරදීම්, රූ ගත කරන ස්ථානවලට පහරදීම් ආදිය පමණක් නොව එක් අවස්ථාවක දී අධ්‍යක්ෂ සංජේ ලීලා බන්සාලිගේ කම්මුලකට ද එක් උද්ඝෝෂණකරුවකු පහරදීමක් සිදු වුණා. එමෙන්ම දේවත්වයෙහි ලා සැලකෙන පද්මාවතීගේ චරිතය දීපිකා පදුකොන් විසින් නිරූපණය කිරීම නිසා පද්මාවතියට අගෞරවයක් සිදුවන බව ද මෙයට විරුද්ධවන්නන් පවසනවා. පද්මාවතියගේ ගෞරවනීය කතාව දීපිකා විසින් සැබෑ ලෙස නිරූපණය කොට නොමැති බවයි ඔවුන්ගේ අදහස. ඇය සිදුකොට ඇති මේ අගෞරවය නිසා ඇයගේ හිස ගසා දැමිය යුතු බවට පිරිසක් පවසනවා. එසේත් නොමැති නම් අඩුම තරමේ ඇයගේ නාසය හෝ කපා දැමිය යුතු බව ඔවුන් පවසනවා. මෙවැනි දඬුවමක් පංචතන්ත්‍රයේ ද සඳහන් වනවා. එහි මේ දඬුවම ලබා දෙන්නේ පරපුරුෂයක් ඇසුරු කළ කාන්තාවන්ට බව සඳහන්.



මෙයට විරුද්ධව හඬ නගන එක් රාජ්පුත් වැසියකු වන මහේන්ද්‍ර සිං පවසන්නේ මෙම චිත්‍රපටය තුළින් ඉතිහාස කතාව ද විකෘති කොට ඇති බවයි. ඔහු පවසන පරිදි මෙහි එක් තැනක අලාඋද්දින් ඛිල්ජි සහ පද්මාවතී ආලයෙන් වෙලී සිටින දර්ශනයක් ඇතුළත්ව ඇති බවයි. ඉතිහාස කතාවේ එවැන්නක් ඇත්තේ නැහැ.  නමුත් අධ්‍යක්ෂ සහ මෙහි නිෂ්පාදකයන් මේ අදහස සහමුලින්ම ප්‍රතික්ෂේප කරනවා. මෙහි අධ්‍යක්ෂ  සංජේ ලීලා බන්සාලි පවසන්නේ මෙයට එරෙහි වන්නන් කිසිවකු තවමත් මේ චිත්‍රපටය නරඹා නොමැති බවයි. මෙය නැරඹූ පසු සියලු දෙනා මේ අදහස් වෙනස් කරගනු ඇති බවයි ඔහු පවසන්නේ.


මේ කතා වෘතාන්තයට අනුව පද්මාවතිය ඉන්දියාවට යන්නේ සිංහල දීපය හෙවත් ශ්‍රී ලංකාවෙන්. නමුත් අප රටේ ඉතිහාසයේ එවැන්නියක ගැන පැහැදිලි සඳහනක් සොයා ගන්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. එවැන්නියක ගැන අපට ඇසෙන්නේ චාල්ස් ඩයස් සූරින්ගේ පද්මාවතීනූර්තියෙන්. එහි ඇති දැක්කොත් පද්මාවතීගීතය අද ද ජනප්‍රිය තැනක පවතිනවා. ඉන්දියාවේ පද්මාවත්චිත්‍රපටය නිසා අපේ රටේ මේ ගීතය සොයා අසන්නට සිතන පිරිස ද ඉදිරියේ දී වර්ධනය වන්නට ද පුළුවන්. කෙසේ නමුත් මේ පද්මාවතියත්, චිත්‍රපටයේ එන පද්මාවතියත් අතර සම්බන්ධතාවක් නැති බව සඳහන් කළ යුතුයි. කෙසේ නමුත් පද්මාවත්චිත්‍රපටයේ  අධ්‍යක්ෂවරයා පද්මාවතියගේ ඇඳුම් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ මෙම ඉතිහාස කතාවට අදාළ කාල වකවානුවේ අප රටේ පැවැති කාන්තා ඇඳුම් ආභාෂයට ගනිමින් බව ද දැනගන්නට ලැබෙනවා.






පද්මාවත්චිත්‍රපටයට එරෙහිව මෙසේ උද්ඝෝෂණ ඇතිවීම එක් අතකින් මෙහි නිෂ්පාදකයන්ට වාසි සහගත තත්වයක් උදා කරනවා. එයට හේතුව මේ චිත්‍රපටය නරඹන්නට අපේක්ෂා කරන ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ සංඛ්‍යාව මේ නිසා වර්ධනය වන බව පෙනී යාමයි. බොහෝ දෙනෙකු පවසන්නේ මෙය අධික වියදමක් දරා නිපදවා ඇති චිත්‍රපට අතරින් එකක් බවට පත්වනවා පමණක් නොව මේ වසරේ ඉහළතම ආදායම් වාර්තාවක් තබන චිත්‍රපටය බවට ද පත්වන්නට බොහෝ ඉඩක් පවතින බවයි.