ලොව දිනෙන් දින පෙරට එන විනෝදාංශයක්;ගුවන් යානා නිරීක්ෂණය (Plane Spotting )

මාළු කපන වීඩියෝ මේ තරම් ජනප්‍රිය ඇයි?

සමාජ මාධ්‍ය ජාලාවල සැරිසරන ඕනෑම කෙනෙකුට YouTube, Facebook හෝ TikTok පිටු අතරේ "මාළු කපන වීඩියෝ" මිලියන ගණනින් පිරිස් නරඹන අයුරු අනිවාර්යයෙන්ම දැකගත හැකිය. බැලූ බැල්මට සාමාන්‍ය වෙළෙඳපොළක දෛනික දර්ශනයක් පමණක් වන මේ සරල ක්‍රියාවලිය, ලෝකය පුරා මෙතරම් ප්‍රසිද්ධ වීමට බලපා ඇති හේතු සොයා බැලීම සැබවින්ම රසවත් මනෝවිද්‍යාත්මක ගවේෂණයකි. කාර්යබහුල සහ වෙහෙසකර දිනයකට පසු මනස සැහැල්ලු කරගැනීමට වෙහෙසෙන නූතන මිනිසාට, මේ වීඩියෝ අපූර්ව මානසික සහනයක් ගෙන දෙන "දෘශ්‍ය ප්‍රතිකර්මයක්" බවට පත්ව තිබේ. මුවහත් පිහියකින් ඉතාමත් සුමටව, පිළිවෙළකට මාළු කොරපොතු හැලීම සහ කැබලිවලට වෙන් කිරීම දකිද්දී මිනිස් මොළයට දැනෙන්නේ කිව නොහැකි තරමේ තෘප්තියකි. එමෙන්ම, මෙහිදී පසුබිමෙන් ඇසෙන පිහියේ ස්වභාවික හඬ සහ වතුර ගලායන හඬ වැනි ශබ්ද, මිනිස් සිතේ ආතතිය දුරු කරන අපූරු ශ්‍රව්‍ය ආශ්වාදයක් ද ප්‍රේක්ෂකයාට සමීප කරයි.

මෙම ජනප්‍රියත්වයට පිටුපසින් ඇති අනෙක් ප්‍රධානතම ආකර්ෂණය වන්නේ එම වීඩියෝවල සිටින මාළු කපන්නන් සතු අසිරිමත් වෘත්තීය දක්ෂතාවය සහ ඔවුන්ගේ වේගයයි. ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව හෝ ජපානය වැනි රටවල වෙළෙඳපොළවල්වල සිටින මේ ශිල්පීන් තමන්ගේ කාර්යය කරන්නේ කිසිදු පැකිලීමකින් තොරවය. තත්පර ගණනක් තුළ දැවැන්ත මාළුවෙකු පිරිසිදු කර කැබලි කර අවසන් කිරීමට ඔවුන් සතු හැකියාව හුදෙක් රැකියාවකට එහා ගිය, නර්තනයක් බඳු අපූර්ව කලාවකි. මීට අමතරව, ලෝකයේ විවිධ රටවල සංස්කෘතීන් තුළ මාළු කපන සහ සකසන ක්‍රම එකිනෙකට වෙනස් වන ආකාරය දැකගැනීමට ද මිනිසුන් තුළ ඇත්තේ දැඩි කුතුහලයකි. ජපානයේ මිල අධික විශේෂ පිහි භාවිත කරමින් "Tuna" මාළුවෙකු කපන සංකීර්ණ සම්ප්‍රදාය සහ ලංකාවේ වෙරළබඩ ලෑල්ලක් මත තබා තලපත් හෝ මෝරෙකු වැනි සුවිශාල මාළුවෙකු කපන ගැමි ස්වභාවය අතර ඇති වෙනස ප්‍රේක්ෂකයා තුළ ඇති කරන්නේ නෙත් අදහාගත නොහැකි කුතුහලයකි.

නූතන සමාජ මාධ්‍ය තුළ ඇති බොහෝ වීඩියෝ කෘතිම රඟපෑම්, අධික ශබ්ද හෝ සංකීර්ණ සංස්කරණවලින් ගහන වී තිබියදී, මාළු කපන වීඩියෝවල පවතින සරල බව සහ ස්වභාවිකත්වය කාගෙත් සිත් ඇදගැනීමට සමත් වී ඇත. එහි කිසිදු රඟපෑමක් නැති අතර, පසුබිමෙන් ඇසෙන්නේ වෙළෙඳපොළේ සාමාන්‍ය කෝලාහලය සහ සැබෑ ජීවිතයේ දසුන් පමණි. අවසාන වශයෙන් බලන කල, මාළු කපන වීඩියෝ යනු හුදෙක් ආහාර සකසන දර්ශනයක්ම පමණක් නොවේ. එය මිනිස් කාංසාව නිවන, අපූර්ව මානව කුසලතාවයක් ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන සහ සැබෑ ජීවිතයේ සරල බව කියාපාන නිහඬ කලාවකි. සමාජ මාධ්‍ය අවකාශය තුළ මේවායේ ජනප්‍රියත්වය දිනෙන් දින ඉහළ යන්නේ ද එබැවිනි.

දිසාවෙන් දිසාවට වෙනස් වන "දුප්පත්කමේ ඉම" හෙවත් දරිද්‍රතා රේඛාව

වතුර බිලෙන් ගලා ආ ආදරය: ජල මණ්ඩලයේ ‘ආදරණීය’ සේවාව

තාක්ෂණය දියුණු වන විට ලෝකය කුඩා වන බව අප අසා තිබුණත්, එය මෙතරම් "සමීප" සහ "ආදරණීය" වනු ඇතැයි අප කිසිවිටෙකත් නොසිතුවෙමු. පසුගියදා ජල සම්පාදන හා ජලාපවාහන මණ්ඩලය විසින් නිකුත් කරන ලද විද්‍යුත් බිල්පතක් දුටු පාරිභෝගිකයන්ට සිතුණේ තමන්ට ලැබී ඇත්තේ වතුර බිලක් නොව ප්‍රේම හසුනක් කියාය.

බිල්පතේ මුලටම තිබෙන්නේ "ආදරණීය (Dear) මයා/මිය" යනුවෙනි. සාමාන්‍යයෙන් රාජකාරි ලිපියක "ප්‍රිය" හෝ "ගරුකටයුතු" ලෙස භාවිත විය යුතු තැනට, ගූගල් පරිවර්තකයාගේ (Google Translate) පිහිටෙන් "ආදරණීය" යන වචනය එක් වී ඇත්තේ හදවතේ පතුලෙන්ම ගලා යන ස්නේහය පෙන්වීමට වන්නට ඇත.

තාක්ෂණික මනමාලකම්

මෙම සිදුවීමෙන් පෙනී යන්නේ කෘත්‍රි බුද්ධිය හෝ ස්වයංක්‍රීය පරිවර්තන සේවා භාවිත කිරීමේදී, "බුද්ධිය" පැත්තක තබා "කෘත්‍රිම" කොටස පමණක් අල්ලාගෙන සිටීමේ ආදීනවයි.

• පළමු වරද: ඉංග්‍රීසි බසින් පවතින රාජකාරිමය ‘Dear’ යන්න සහ පෞද්ගලික ලිපියක පවතින ‘Dear’ යන්න අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට මෘදුකාංගයට නොහැකි වීමයි.

• දෙවන වරද: එම පරිවර්තනය නිවැරදිදැයි බැලීමට ‘සැබෑ බුද්ධියක්’ සහිත නිලධාරියෙකු එහි නොසිටීමයි.

බිල ගෙවන්නත් හිතෙන ආදරයක්!

රුපියල් දෙදහස් ගණනක් වැඩිපුර ගෙවා ඇති නිසා ආදර සිතිවිල්ලක් පහළ වී ඇතිදැයි විටෙක සිතේ. නමුත් "ආදරණීය" ලෙස අමතා ලැබෙන බිල්පතක් දුටු විට, පාරිභෝගිකයාට සිතෙන්නේ "මේ ආදරයට මම බිලක් ගෙවන්නේ කොහොමද?" කියාය. වතුර බිල ගෙවන්නට අමතක වන පාරිභෝගිකයාට පවා, මේ ආදරණීය ඇමතුමෙන් පසු බිල ගෙවීමට නොව, ජල මණ්ඩලයට මල් කළඹක් යැවීමට සිතෙනු ඇත.

තාක්ෂණය යනු මෙවලමකි; එය ස්වාමියා කර නොගත යුතුය. අකුරු ටයිප් කිරීමට මෙන්ම ඒවා නිවැරදිදැයි බැලීමටත් "මනා සිහි කල්පනාව" අත්‍යවශ්‍ය වේ. නැතිනම් ඉදිරියේදී විදුලි බල මණ්ඩලයෙන් "මගේ හදවතේ රත්තරන් පාරිභෝගිකයා වෙත" කියා බිල්පත් එවීමටත්, මහ නගර සභාවෙන් "ඔබේ කුණු කූඩය මගේ ජීවිතයයි" කියා ප්‍රේමවන්ත ලිපි ලැබීමටත් ඉඩ ඇත.

රාජකාරි ලිපිවලට ආදරය වැගිරීමට පෙර, ජල මණ්ඩලයේ පරිවර්තකයන් මීට වඩා ටිකක් "සීතල වතුරෙන්" නා තමන් කරන දේ ගැන අවධියෙන් සිටියහොත් අගනේය!

ඩොලර් බිලියන සිය ගණනක ලාභ උපදවන පදිකයින්ගේ පිබිදීම

අඩු පීඩන කලාප පීඩන අවපාත සැම විටම විපත්ති දායක ද ?

තනිකම නිසා සීමාව ඉක්මවූ සත්ත්ව රැකවරණය - The Compulsive Nature of Animal Hoarding: A Response to Social Isolation

බොහෝ සමාජවල, ඉබාගාතේ යන බල්ලන් සහ බළලුන් වෙනුවෙන් තම ජීවිතය කැප කරන මිනිසුන් සිටිති. ඔවුන් සතුන් බේරා ගනී. ඔවුන්ට ආහාර දෙයි. අතහැර දැමූ හෝ හිංසාවට ලක් වූ අයට සැනසීම ලබා දෙයි. ඔවුන්ගේ නිවෙස් බොහෝ විට වෙන යන්නට තැනක් නැති සතුන් සඳහා ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් බවට පත් වේ.

මෙම කරුණාව පහසුවෙන් අගය කළ හැකිය. එය මනුෂ්‍ය ස්වභාවයේ මෘදු පැත්ත පෙන්වයි.

එහෙත් ඇතැම් විට මෙම දයාව වෙනත් ආකාරයක් ගනී. ඇතැම් පුද්ගලයන් තමන්ට බලා ගැනීමට හැකි ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි සතුන් සංඛ්‍යාවක් රැගෙන ඒමට පටන් ගනී. ඔවුන්ගේ නිවෙස් තදබදයට, අපිරිසිදු තත්ත්වයට පත් වී, ලොම්, කෑම බඳුන්, සහ සතුන්ගේ අපද්‍රව්‍යවලින් අවුල් වෙයි. ඔවුහු තම මුළු දවසම මෙම සුරතලුන් සමඟ ගත කරන අතර, බොහෝ විට බාහිර ලෝකයෙන් හුදෙකලා වෙති.

මෙය හුදෙක් අසාමාන්‍ය හැසිරීමක් නොවේ; එය ‘සතුන් ගොඩගැසීම‘ (animal hoarding) ලෙස හැඳින්වෙන මනෝවිද්‍යාත්මක තත්ත්වයකි. එහිදී ආදරය අධික වී, අසමතුලිත වී, අවසානයේ හානිකර තත්ත්වයට පත් වේ.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සත්කාරය හා පාලනය කළ නොහැකි ආශාව

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ලෙස සතුන්ට දක්වන සත්කාරයට ආදරය, වගකීම, සහ අවබෝධය ඇතුළත් වේ. බොහෝ සුරතල් සතුන්ගේ හිමිකරුවන් තම සීමාවන් තේරුම් ගෙන, තම සුරතලුන්ට නිසි ආහාර, සනීපාරක්ෂාව, වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර, සහ පිරිසිදු පරිසරයක් ලැබෙන බව සහතික කරති. සතුන් සැබෑ ලෙස ගලවා ගන්නන් ද දන්නේ ඔවුන්ගේ අරමුණ සතුන් පුනරුත්ථාපනය කිරීම සහ හැකි විට ඔවුන්ට සුදුසු නව නිවෙස් සොයා දීම බවයි.

කෙසේ වෙතත්, සතුන් ගොඩගැසීම ආරම්භ වන්නේ උදව් කිරීමට ඇති ආශාව පාලනය කළ නොහැකි තත්ත්වයට පත්වන විටය. පාලනය කළ හැකි සුරතලුන් සංඛ්‍යාවක් හදා ගැනීම වෙනුවට, පුද්ගලයන් තමන් සොයා ගන්නා සෑම සතෙකුම හෝ තමන් වෙත ගෙන එන සෑම සතෙකුම හදාවඩා ගන්නට පටන් ගනී. ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන දිනෙන් දින අපිරිසිදු වේ. බල්ලන් සහ බළලුන් මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රදේශ, නිදන කාමර, සහ ගෙවතු පුරා නිදහසේ සැරිසරන අතර සෑම තැනකම මළමුත්‍ර පහ කරති. සතුන් ගොඩගසන බොහෝ දෙනෙක් මෙම මළමුත්‍රවල ගන්ධය නොදැනීමට පටන් ගන්නේ ඔවුන්ගේ චිත්තවේගීය බැඳීම නිසා යථාර්ථය යටපත් වීම හේතුවෙනි.

ඔවුන්ට මේ සියල්ල දැනෙන්නේ ආදරය ලෙසයි. නමුත් එය සමබරතාවය නැති වී ගිය ආදරයකි.

එය සිදු වන්නේ ඇයි: සතුන් ගොඩගැසීමේ චිත්තවේගීය හේතු

සතුන් ගොඩගැසීම බොහෝ විට වේදනාබර වූ හේතූ නිසා ආරම්භ විය හැකිය.

• තනිකම: වඩාත් පොදු කාරණය වන්නේ තනිකමයි. චිත්තවේගීයව අතහැර දැමූ හෝ සමාජයෙන් කොන් වූ බවක් දැනෙන පුද්ගලයින් බොහෝ විට සතුන්ගේ කොන්දේසි විරහිත සෙනෙහසින් සැනසීම සොයා ගනී. බල්ලෙකු හෝ බළලෙකු කිසි විටෙකත් තමා හදා වඩා ගන්නා පුද්ගලයා අත්හැර යන්නේ නැත. මෙම චිත්තවේගීය ආරක්ෂාව ඇබ්බැහි වීමක් බවට පත් වේ.
• අතීත කම්පනය හෝ ශෝකය: අහිමි වීමක් හෝ චිත්තවේගීය වේදනාවක් අත්විඳ ඇති ඇතැම්හු ආදරය පිළිබඳ හැඟීමක් නැවත ගොඩනැගීමට මාර්ගයක් ලෙස සතුන් භාවිතා කරති. සතුන් රැකබලා ගැනීම වේදනාවෙන් ගැලවීම සඳහා ආරක්ෂක පලිහක් බවට පත් වේ. එය ගැඹුරු චිත්තවේගීය තුවාලවලට මුහුණ දීම වළක්වා ගැනීමේ මාර්ගයකි. සැනසීම ලෙසින් ආරම්භ වන දේ සෙමින් මානසික ව්‍යාධියක් බවට පත් වේ.
• ළමා කාලයේ අනාරක්ෂිත බැඳීම්: යම් පුද්ගලයෙකුට ළමා කාලයේදී ස්ථාවර සෙනෙහසක් හෝ පෝෂණයක් අත්විඳීමට නොලැබුනේ නම්, ඔවුන්ට මඟ හැරුණු චිත්තවේගීය සම්බන්ධතාව ඇති කර ගැනීම සඳහා පසුකාලීනව සතුන් වෙත හැරිය හැකිය. මෙම බැඳීම ඇතැම් විට අධික වේ.
• මානසික තත්ත්වයන්: විෂාදය, කාංසාව, හෝ උමතු ප්‍රවණතා වැනි තත්ත්වයන් මේ තත්ත්වය තවත් නරක අතට පත් කළ හැකිය. එම පුද්ගලයා අවංකවම විශ්වාස කරන්නේ තමන් ජීවිත බේරා ගන්නා බවත්, තමන් තරම් හොඳින් වෙන කිසිවෙකුටත් සතුන් බලා ගත නොහැකි බවත්ය. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, චිත්තවේගීය අවශ්‍යතාවය තර්කයට වඩා ශක්තිමත් වේ.

යහපත් චේතනාවක් හානිකර චක්‍රයක් බවට වර්ධනය වන්නේ කෙසේද?

සතුන් ගොඩගැසීම සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වේ. එය බොහෝ විට ආරම්භ වන්නේ තනි ඉබාගාතේ යන සතෙකු බේරා ගැනීමෙනි. එම ක්‍රියාව චිත්තවේගීය සහනයක් සහ අරමුණක් පිළිබඳ හැඟීමක් ගෙන එයි. තවත් සතෙකු, පසුව තවත් සතෙකු වශයෙන් එය කෙමෙන් වර්ධනය වෙයි. ඉක්මනින්ම, පුද්ගලයා තමන්ට හමු වන සෑම ඉබාගාතේ යන සතෙකුටම වගකිව යුතු බවක් දැනෙන්නට පටන් ගනී. ඔවුන් කිසියම් සතෙකු අත්හැරියහොත් වරදකාරී හැඟීමක් පවා ඇති විය හැකිය.

සංඛ්‍යාව වැඩි වන විට, සනීපාරක්ෂක ප්‍රමිතීන් පහත වැටෙන නමුත් ඒ සත්‍යය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ස්වභාවය වැඩි වේ. නිවස ශබ්දයෙන්, ගන්ධයෙන් සහ අවුල්වලින් පිරී යයි. මිනිස් වාසස්ථානය සහ සත්ත්ව වාසස්ථානය අතර පැහැදිලි සීමාවක් තවදුරටත් නොමැත. එසේ වුවද, ගොඩගසන්නන් බොහෝ විට අවධාරණය කරන්නේ සතුන් සතුටින් හා නිරෝගීව සිටින බවයි.

සතුන් ගලවා ගන්නන් සහ ගොඩගසන්නන් අතර වෙනස

වගකිවයුතු රැකබලා ගන්නෙකු සීමාවන් තේරුම් ගනී.

• ඔවුන් මිනිසුන් සහ සතුන් යන දෙදෙනාටම පිරිසිදු, ආරක්ෂිත නිවසක් පවත්වා ගෙන යයි.
• ඔවුන් පශු වෛද්‍ය ආධාර පතයි, සත්ත්ව සෞඛ්‍යය නිරීක්ෂණය කරයි. තම සුරතලුන්ගේ පෝෂණය සහ සුවපහසු බව සහතික කරයි.
• වැදගත්ම දෙය නම්, ඔවුන් සතුන් වෙනත් සත්කාරක නිවෙස්වලට හදා ගැනීමට ලබා දීමට කටයුතු කිරීම සහ ඒ සඳහා කැමැත්තෙන් සිටීමයි.

සතුන් ගොඩගසන්නෙකුට කිසිම සතෙකුගෙන් වෙන්වීමට නොහැකි බවක් දැනේ.

• ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ තමන්ට පමණක් ආදරය සහ ආරක්ෂාව සැපයිය හැකි බවයි.
• ඔවුන්ගේ නිවෙස් ක්‍රමයෙන් අවුල් සහගත හා අපිරිසිදු වන අතර, සතුන් බොහෝ විට ආතතිය, අසනීප හෝ මන්දපෝෂණය වැනි සලකුණු පෙන්වයි.
• ඔවුන්ගේ චිත්තවේගීය ලෝකයේ කේන්ද්‍රස්ථානය සතුන් බවට පත්වන බැවින් සමාජ සම්බන්ධතා මැකී යයි.

ගැටලුවේ බලපෑම

ගොඩගසන්නන් සතුන් ආරක්ෂා කරන බව විශ්වාස කළද, සත්‍ය තත්ත්වය වන්නේ එය බොහෝ විට දුක් විඳීමට හේතු වන බවය.

• සතුන් කෙරෙහි බලපෑම: අධික තදබදය සතුන් අතර ආතතිය, රෝග සහ දුර්වල පෝෂණයට මඟ පාදයි. බොහෝ සතුන්ට අවශ්‍ය තරම් ආලෝකයක්, නැවුම් වාතය නොතිබිය හැකිය. සතුන්ගේ සංඛ්‍යාව අධික වෙද්දී වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය සතුන්ට ඒවා ලබාදීම පවා මඟහැරී යා හැකිය.
• පුද්ගලයා කෙරෙහි බලපෑම: සතුන් රැකබලා ගන්නා පුද්ගලයා ද දුක් විඳියි. අපිරිසිදු තත්වයන් සහ නිරන්තර ආතතිය හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ශාරීරික සෞඛ්‍යය පිරිහීමට ඉඩ ඇත. චිත්තවේගීයව, ඔවුන් වඩාත් හුදකලා වන අතර, බිඳ දැමීමට අපහසු චක්‍රයක් නිර්මාණය කරයි.
• ප්‍රජාව කෙරෙහි බලපෑම: අසල්වැසියන් ගන්ධය, ශබ්දය, හෝ රෝග පිළිබඳ කනස්සල්ලෙන් පීඩා විඳිය හැකිය.

මේ තත්ත්වය මානසික රෝගී තත්ත්වයක් ලෙස එකවර පෙනුන ද, එතැන ඇත්තේ සුව නොවූ චිත්තවේගීය වේදනාවන්ට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සිදුවන්නක් ලෙසිනි.

අප සතුන් ගොඩගසන පුද්ගලයෙකුට මුහුණ දෙන විට, ක්ෂණිකව විවේචනය කිරීමට පෙළඹීමක් ඇති විය හැකිය. නමුත් රළු විනිශ්චය බොහෝ විට තත්වය නරක අතට හරවයි. සතුන්ට ආදරය කිරීම මනුෂ්‍යයෙකු වීමේ සුන්දර කොටසකි. නමුත් ආදරය සීමාව ඉක්මවා ගිය විට හානිකර වේ.