එල් නිනෝව නිසා අපේ රටටත් ලැව් ගිනි ?

එල් නිනෝව අපටත් මාරාන්තික වේද?

"තාප රිසිට්පත්" වලින් පිළිකා අවදානමක්

ඉදිරි එල් නිනෝ සමයේදී මුහුදු වතුරත් බොන්න වෙයිද?

ඉදිරියේ එන දරුණු නියඟය දෙස “බකං නිලාගෙන හිඳිමු ද”

ඉන්දියානු ජාතිකයෙකුගේ හිසෙහි හටගත් අමුතු "අං ගෙඩිය"

 

මෙම සිදුවීම වාර්තා වූයේ 2014 වසරේදීය. ඉන්දියානු ජාතිකයෙකු වන ශ්‍යාම් ලාල් යාදව්ගේ හිස කොහේ හෝ වැදීමෙන් පසු කුඩා ගෙඩියක් මතු වන්නට විය. වසර කිහිපයක් යනතුරුම ඔහුගේ කරණවෑමියා (Barber) මෙයට පිළියම් කළේය. නමුත් එය කොපමණ වාරයක් කැපුවද, දිගින් දිගටම වර්ධනය වී සෙන්ටිමීටර 10ක් පමණ උසට වැඩුණි. පෙනුමෙන් මෙය හරියටම අඟක් වැනි විය. එය පාලනය කරගත නොහැකි තරමට වැඩුණු නිසා අවසානයේ ඔහුට රෝහලක ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකුගේ සහාය පැතීමට සිදු විය.

මෙම වර්ධනය වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී හැඳින්වෙන්නේ 'සෙබේසියස් හෝන්' (Sebaceous horn) යන නමිනි. මෙය සම සහ නියපොතු වල ඇති 'කෙරටින්' (Keratin) නැමැති පටකයෙන් සෑදෙන ගෙඩියකි. සාමාන්‍යයෙන් මේවා මුහුණ, අත්, කන් සහ නියපොතු මත හටගනී.

සාගර් ප්‍රදේශයේ භාග්‍යෝදය තීර්ථ රෝහලේ ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් විසින් මෙම අං ගෙඩිය ඉවත් කරන ලද අතර, එම පුද්ගලයා දැන් සුවය ලබමින් සිටී. ශල්‍ය වෛද්‍ය විශාල් ගජ්බියේ මහතා පැහැදිලි කළේ, මීට වසර 5කට පෙර රෝගියාගේ හිසෙහි ඇති වූ තුවාලයකින් පසු මෙම ගෙඩිය වර්ධනය වීමට පටන් ගත් බවයි.

මෙම ගෙඩිය සාදා ඇත්තේ නියපොතු වල අඩංගු කෙරටින් වලින්ම නිසා, එය ඉතා පිරිසිදු දැළි පිහියකින් කපා ඉවත් කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, එය නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට නම් ඊට මූලික වූ හේතුවට ප්‍රතිකාර කළ යුතුය. මෙම ගෙඩි බොහොමයක් පිළිකා තත්ත්වයන් නොවන නමුත්, පිළිකා වීමේ ඉඩකඩ ගැන නිතරම අවධානය යොමු කළ යුතුය. ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලෙස ශල්‍යකර්ම, විකිරණ ප්‍රතිකාර සහ රසායනික ප්‍රතිකාර (Chemotherapy) යොදා ගැනේ. ශල්‍යකර්මයෙන් පසු, තුවාලය ඇති ස්ථානයට අලුත් සමක් බද්ධ කළ අතර එය දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වී ඇත.

වෛද්‍යවරුන් මුලින්ම දැළි පිහියකින් මෙම අං ගෙඩිය කපා දැමූ නමුත්, එය නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට ශල්‍යකර්මයක් මගින් එහි මුල් කොටස පවා ඉවත් කරන ලදී. ශ්‍යාම් දින 10ක් රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලැබූ අතර, පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වූයේ මෙය භයානක තත්ත්වයක් නොවන බවයි. මෙම සිදුවීම ඉතා දුර්ලභ ගණයේ එකක් බැවින් ඒ පිළිබඳ තොරතුරු ජාත්‍යන්තර වෛද්‍ය සඟරාවකට (International Journal of Surgery) යැවීමට වෛද්‍යවරුන් පියවර ගෙන ඇත.

ඩොලර් බිලියන සිය ගණනක ලාභ උපදවන පදිකයින්ගේ පිබිදීම

මාරාන්තික නිපා වෛරසයේ ඇත්ත කතාව

ඔටෝෆැජි (Autophagy): ශරීරයේ ස්වයං-පිරිසිදු කිරීමේ හා පුනර්ජීවනය කිරීමේ "මැජික්" රහස

අපගේ ශරීරය ඇතුළත නිරතුරුවම සිදුවන පුදුමාකාර ක්‍රියාවලියක් වන ඔටෝෆැජි (Autophagy) යනු, සෛල මට්ටමින් සිදුවන ස්වයං-ප්‍රතිචක්‍රීකරණ (Recycling) යාන්ත්‍රණයයි. සරලව කිවහොත්, මෙය "තමන්ගේම ආහාරය" (Auto - ස්වයං, Phagy - ආහාර ගැනීම) ලෙස හැඳින්විය හැකි අතර, එය සෛලවල සෞඛ්‍යය හා දීර්ඝායුෂ සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ඔටෝෆැජි යනු කුමක්ද?

ඔටෝෆැජි යනු, ශරීරයට අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හෝ ශක්තිය හිඟ වන විට සෛල විසින්ම හානි වූ හෝ අක්‍රිය වූ සෛලීය කොටස්, ප්‍රෝටීන එක්රැස් වීම් සහ රෝග ඇති කළ හැකි විෂබීජ වැනි දෑ හඳුනාගෙන, ඒවා විනාශ කර, ශක්තිය සඳහා භාවිත කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි.

මෙය හරියට කර්මාන්ත ශාලාවක ප්‍රතිචක්‍රීකරණ යන්ත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක වීම වැනිය. හානි වූ ද්‍රව්‍ය ඉවත් කර, ඉන් ලැබෙන අමුද්‍රව්‍ය යොදාගෙන නැවත අලුත් හා නිරෝගී සෛලීය කොටස් තැනීම මෙහිදී සිදුවේ.

නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබූ සොයාගැනීම

වසර 2016 දී ජපන් ජාතික ජෛව විද්‍යාඥයෙකු වන යොෂිනෝරි ඔසුමි (Yoshinori Ohsumi) මහතාට වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි වූයේ, යීස්ට් (Yeast) සෛල යොදා ගනිමින් ඔටෝෆැජි ක්‍රියාවලියේ යාන්ත්‍රණයන් සහ එහි ජානමය පදනම ලොවට හෙළිදරව් කිරීම වෙනුවෙනි.

ඔහුගේ සොයාගැනීම මඟින්, උපවාස කිරීම වැනි ක්‍රියාවලීන් හරහා ඔටෝෆැජි සක්‍රීය කිරීමෙන් පිළිකා, ස්නායු රෝග සහ මහලු වීම වැනි තත්ත්වයන්ට මුහුණ දිය හැකි ආකාරය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක දොරටු විවර විය.

ඔටෝෆැජි සක්‍රීය වන්නේ කෙසේද?

ඔටෝෆැජි ක්‍රියාවලිය ස්වභාවිකවම සිදුවන නමුත්, එය විශේෂයෙන් සක්‍රීය වන්නේ ශරීරයට ශක්තිය සපයන ප්‍රධාන ආහාර ප්‍රභවය වන ග්ලූකෝස් (Glucose) නොමැති අවස්ථාවලදීය.

1. සැහැල්ලු බඩගින්න (Fasting): ඔටෝෆැජි ක්‍රියාවලිය වඩාත් තීව්‍ර ලෙස ආරම්භ වන්නේ, ආහාර ගැනීම නතර කර පැය 12 ත් 16 ත් අතර කාලයකට පසුවය. මෙම කාලය තුළ ශරීරය පිටතින් ආහාර ලැබෙන තෙක් බලා නොසිට, ඇතුළත ඇති "කුණු" (හානි වූ සෛල කොටස්) ශක්තිය සහ අලුත් සෛල තැනීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිත කිරීමට පටන් ගනී.

2. ව්‍යායාම: දැඩි ව්‍යායාම ද ඔටෝෆැජි සක්‍රීය කරන තවත් ස්වභාවික ක්‍රමයකි.

3. අඩු කාබෝහයිඩ්‍රේට් ආහාර: කීටෝ (Keto) වැනි අඩු කාබෝහයිඩ්‍රේට් සහිත ආහාර රටා ද මෙම ක්‍රියාවලියට උදව් කරයි.

ඔටෝෆැජි වල සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාභ (Benefits)

ඔටෝෆැජි නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වීමෙන් ශරීරයට ලැබෙන ප්‍රධාන ප්‍රතිලාභ:

• පුනර්ජීවනය (Anti-aging): හානි වූ කොටස් ඉවත් කිරීමෙන් සෛල නිරෝගීව හා කාර්යක්ෂමව පවත්වා ගනී. මෙය සම රැලි වැටීම පාලනය කරමින්, තරුණ පෙනුමක් පවත්වා ගැනීමට (Anti-aging) උපකාරී වේ.

• ස්නායු ආරක්ෂාව: මොළයේ සෛල තුළ එකතු වන විෂ සහිත ප්‍රෝටීන (ඇල්සයිමර් සහ පාකින්සන් වැනි රෝග ඇති කරන) ඉවත් කිරීමට උපකාරී වේ. එමගින් මතක ශක්තිය හා අවධානය වැඩි දියුණු වේ.

• පිළිකා සෛල පාලනය: ඔටෝෆැජි මඟින් හානි වූ සෛල (පිළිකා කාරක විය හැකි) විනාශ කර දැමීම නිසා, පිළිකා සෑදීමේ අවදානම අඩු කරයි.

• ප්‍රතිශක්තිය වැඩි දියුණු කිරීම: ශරීරයට ඇතුළු වූ වෛරස් හා බැක්ටීරියා වැනි රෝග කාරක සෛල ඇතුළතින්ම ඉවත් කිරීමට මෙය උපකාරී වේ.

ඔටෝෆැජි ක්‍රියාත්මක කරන සරල ක්‍රම (Intermittent Fasting - IF)

ඔබේ ශරීරයේ ඔටෝෆැජි ක්‍රියාවලිය සක්‍රීය කිරීමට ඇති සරලම හා ජනප්‍රියම ක්‍රමය වන්නේ **අන්තරාල උපවාසය (Intermittent Fasting - IF)**යි.

මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කිරීමේදී:

• පැය 16/8 ක්‍රමය (16:8): පැය 16 ක් ආහාර නොගෙන, ඉතිරි පැය 8 ඇතුළත දිනකට අවශ්‍ය ආහාර වේල් ගැනීම. (උදා: රාත්‍රී 7:00 ට අවසන් ආහාරය ගෙන, ඊළඟ දවසේ දවල් 11:00 ට උදේ ආහාරය ගැනීම).

• රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු: රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු වතුර හැර වෙනත් කිසිඳු කැලරි සහිත පානයක් හෝ ඝන ආහාරයක් ගැනීමෙන් වැළකීම.

ඔබ සඳහන් කළ පරිදි, ලෝකයේ ප්‍රධාන ආගම් වල ඇති උපවාස ක්‍රම (බුදු දහමේ විකාල භෝජනය, ඉස්ලාමයේ රමසාන්, ක්‍රිස්තියානි ලෙන්ට්) ද නූතන විද්‍යාව මඟින් ඔප්පු කරන ඔටෝෆැජි ප්‍රතිලාභ හා සමපාත වීම විශේෂත්වයකි.

සටහන: කිසියම් බරපතල රෝගී තත්ත්වයකින් පෙළෙන අය හෝ ගර්භණී මව්වරුන් මෙම උපවාස ක්‍රම ආරම්භ කිරීමට පෙර වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ.

ඔටෝෆැජි යනු බඩගින්න පිළිබඳ පැරණි මිථ්‍යාවන් බිඳ දමා, ආහාරයෙන් වැළකී සිටීම තුළින් ශරීරයට ලැබෙන සුව කිරීමේ හා පුනර්ජීවනය කිරීමේ සැබෑ විද්‍යාත්මක බලය පෙන්වා දෙන සංසිද්ධියකි.

2026 නව වසර ගැන ගුප්ත නොවන යථාර්ථවාදී අනාවැකි මෙන්න

ඕස්ට්‍රේලියානු රජය වයස අවුරුදු 16 ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කරයි!

තනිකම නිසා සීමාව ඉක්මවූ සත්ත්ව රැකවරණය - The Compulsive Nature of Animal Hoarding: A Response to Social Isolation

බොහෝ සමාජවල, ඉබාගාතේ යන බල්ලන් සහ බළලුන් වෙනුවෙන් තම ජීවිතය කැප කරන මිනිසුන් සිටිති. ඔවුන් සතුන් බේරා ගනී. ඔවුන්ට ආහාර දෙයි. අතහැර දැමූ හෝ හිංසාවට ලක් වූ අයට සැනසීම ලබා දෙයි. ඔවුන්ගේ නිවෙස් බොහෝ විට වෙන යන්නට තැනක් නැති සතුන් සඳහා ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් බවට පත් වේ.

මෙම කරුණාව පහසුවෙන් අගය කළ හැකිය. එය මනුෂ්‍ය ස්වභාවයේ මෘදු පැත්ත පෙන්වයි.

එහෙත් ඇතැම් විට මෙම දයාව වෙනත් ආකාරයක් ගනී. ඇතැම් පුද්ගලයන් තමන්ට බලා ගැනීමට හැකි ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි සතුන් සංඛ්‍යාවක් රැගෙන ඒමට පටන් ගනී. ඔවුන්ගේ නිවෙස් තදබදයට, අපිරිසිදු තත්ත්වයට පත් වී, ලොම්, කෑම බඳුන්, සහ සතුන්ගේ අපද්‍රව්‍යවලින් අවුල් වෙයි. ඔවුහු තම මුළු දවසම මෙම සුරතලුන් සමඟ ගත කරන අතර, බොහෝ විට බාහිර ලෝකයෙන් හුදෙකලා වෙති.

මෙය හුදෙක් අසාමාන්‍ය හැසිරීමක් නොවේ; එය ‘සතුන් ගොඩගැසීම‘ (animal hoarding) ලෙස හැඳින්වෙන මනෝවිද්‍යාත්මක තත්ත්වයකි. එහිදී ආදරය අධික වී, අසමතුලිත වී, අවසානයේ හානිකර තත්ත්වයට පත් වේ.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සත්කාරය හා පාලනය කළ නොහැකි ආශාව

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ලෙස සතුන්ට දක්වන සත්කාරයට ආදරය, වගකීම, සහ අවබෝධය ඇතුළත් වේ. බොහෝ සුරතල් සතුන්ගේ හිමිකරුවන් තම සීමාවන් තේරුම් ගෙන, තම සුරතලුන්ට නිසි ආහාර, සනීපාරක්ෂාව, වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර, සහ පිරිසිදු පරිසරයක් ලැබෙන බව සහතික කරති. සතුන් සැබෑ ලෙස ගලවා ගන්නන් ද දන්නේ ඔවුන්ගේ අරමුණ සතුන් පුනරුත්ථාපනය කිරීම සහ හැකි විට ඔවුන්ට සුදුසු නව නිවෙස් සොයා දීම බවයි.

කෙසේ වෙතත්, සතුන් ගොඩගැසීම ආරම්භ වන්නේ උදව් කිරීමට ඇති ආශාව පාලනය කළ නොහැකි තත්ත්වයට පත්වන විටය. පාලනය කළ හැකි සුරතලුන් සංඛ්‍යාවක් හදා ගැනීම වෙනුවට, පුද්ගලයන් තමන් සොයා ගන්නා සෑම සතෙකුම හෝ තමන් වෙත ගෙන එන සෑම සතෙකුම හදාවඩා ගන්නට පටන් ගනී. ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන දිනෙන් දින අපිරිසිදු වේ. බල්ලන් සහ බළලුන් මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රදේශ, නිදන කාමර, සහ ගෙවතු පුරා නිදහසේ සැරිසරන අතර සෑම තැනකම මළමුත්‍ර පහ කරති. සතුන් ගොඩගසන බොහෝ දෙනෙක් මෙම මළමුත්‍රවල ගන්ධය නොදැනීමට පටන් ගන්නේ ඔවුන්ගේ චිත්තවේගීය බැඳීම නිසා යථාර්ථය යටපත් වීම හේතුවෙනි.

ඔවුන්ට මේ සියල්ල දැනෙන්නේ ආදරය ලෙසයි. නමුත් එය සමබරතාවය නැති වී ගිය ආදරයකි.

එය සිදු වන්නේ ඇයි: සතුන් ගොඩගැසීමේ චිත්තවේගීය හේතු

සතුන් ගොඩගැසීම බොහෝ විට වේදනාබර වූ හේතූ නිසා ආරම්භ විය හැකිය.

• තනිකම: වඩාත් පොදු කාරණය වන්නේ තනිකමයි. චිත්තවේගීයව අතහැර දැමූ හෝ සමාජයෙන් කොන් වූ බවක් දැනෙන පුද්ගලයින් බොහෝ විට සතුන්ගේ කොන්දේසි විරහිත සෙනෙහසින් සැනසීම සොයා ගනී. බල්ලෙකු හෝ බළලෙකු කිසි විටෙකත් තමා හදා වඩා ගන්නා පුද්ගලයා අත්හැර යන්නේ නැත. මෙම චිත්තවේගීය ආරක්ෂාව ඇබ්බැහි වීමක් බවට පත් වේ.
• අතීත කම්පනය හෝ ශෝකය: අහිමි වීමක් හෝ චිත්තවේගීය වේදනාවක් අත්විඳ ඇති ඇතැම්හු ආදරය පිළිබඳ හැඟීමක් නැවත ගොඩනැගීමට මාර්ගයක් ලෙස සතුන් භාවිතා කරති. සතුන් රැකබලා ගැනීම වේදනාවෙන් ගැලවීම සඳහා ආරක්ෂක පලිහක් බවට පත් වේ. එය ගැඹුරු චිත්තවේගීය තුවාලවලට මුහුණ දීම වළක්වා ගැනීමේ මාර්ගයකි. සැනසීම ලෙසින් ආරම්භ වන දේ සෙමින් මානසික ව්‍යාධියක් බවට පත් වේ.
• ළමා කාලයේ අනාරක්ෂිත බැඳීම්: යම් පුද්ගලයෙකුට ළමා කාලයේදී ස්ථාවර සෙනෙහසක් හෝ පෝෂණයක් අත්විඳීමට නොලැබුනේ නම්, ඔවුන්ට මඟ හැරුණු චිත්තවේගීය සම්බන්ධතාව ඇති කර ගැනීම සඳහා පසුකාලීනව සතුන් වෙත හැරිය හැකිය. මෙම බැඳීම ඇතැම් විට අධික වේ.
• මානසික තත්ත්වයන්: විෂාදය, කාංසාව, හෝ උමතු ප්‍රවණතා වැනි තත්ත්වයන් මේ තත්ත්වය තවත් නරක අතට පත් කළ හැකිය. එම පුද්ගලයා අවංකවම විශ්වාස කරන්නේ තමන් ජීවිත බේරා ගන්නා බවත්, තමන් තරම් හොඳින් වෙන කිසිවෙකුටත් සතුන් බලා ගත නොහැකි බවත්ය. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, චිත්තවේගීය අවශ්‍යතාවය තර්කයට වඩා ශක්තිමත් වේ.

යහපත් චේතනාවක් හානිකර චක්‍රයක් බවට වර්ධනය වන්නේ කෙසේද?

සතුන් ගොඩගැසීම සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වේ. එය බොහෝ විට ආරම්භ වන්නේ තනි ඉබාගාතේ යන සතෙකු බේරා ගැනීමෙනි. එම ක්‍රියාව චිත්තවේගීය සහනයක් සහ අරමුණක් පිළිබඳ හැඟීමක් ගෙන එයි. තවත් සතෙකු, පසුව තවත් සතෙකු වශයෙන් එය කෙමෙන් වර්ධනය වෙයි. ඉක්මනින්ම, පුද්ගලයා තමන්ට හමු වන සෑම ඉබාගාතේ යන සතෙකුටම වගකිව යුතු බවක් දැනෙන්නට පටන් ගනී. ඔවුන් කිසියම් සතෙකු අත්හැරියහොත් වරදකාරී හැඟීමක් පවා ඇති විය හැකිය.

සංඛ්‍යාව වැඩි වන විට, සනීපාරක්ෂක ප්‍රමිතීන් පහත වැටෙන නමුත් ඒ සත්‍යය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ස්වභාවය වැඩි වේ. නිවස ශබ්දයෙන්, ගන්ධයෙන් සහ අවුල්වලින් පිරී යයි. මිනිස් වාසස්ථානය සහ සත්ත්ව වාසස්ථානය අතර පැහැදිලි සීමාවක් තවදුරටත් නොමැත. එසේ වුවද, ගොඩගසන්නන් බොහෝ විට අවධාරණය කරන්නේ සතුන් සතුටින් හා නිරෝගීව සිටින බවයි.

සතුන් ගලවා ගන්නන් සහ ගොඩගසන්නන් අතර වෙනස

වගකිවයුතු රැකබලා ගන්නෙකු සීමාවන් තේරුම් ගනී.

• ඔවුන් මිනිසුන් සහ සතුන් යන දෙදෙනාටම පිරිසිදු, ආරක්ෂිත නිවසක් පවත්වා ගෙන යයි.
• ඔවුන් පශු වෛද්‍ය ආධාර පතයි, සත්ත්ව සෞඛ්‍යය නිරීක්ෂණය කරයි. තම සුරතලුන්ගේ පෝෂණය සහ සුවපහසු බව සහතික කරයි.
• වැදගත්ම දෙය නම්, ඔවුන් සතුන් වෙනත් සත්කාරක නිවෙස්වලට හදා ගැනීමට ලබා දීමට කටයුතු කිරීම සහ ඒ සඳහා කැමැත්තෙන් සිටීමයි.

සතුන් ගොඩගසන්නෙකුට කිසිම සතෙකුගෙන් වෙන්වීමට නොහැකි බවක් දැනේ.

• ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ තමන්ට පමණක් ආදරය සහ ආරක්ෂාව සැපයිය හැකි බවයි.
• ඔවුන්ගේ නිවෙස් ක්‍රමයෙන් අවුල් සහගත හා අපිරිසිදු වන අතර, සතුන් බොහෝ විට ආතතිය, අසනීප හෝ මන්දපෝෂණය වැනි සලකුණු පෙන්වයි.
• ඔවුන්ගේ චිත්තවේගීය ලෝකයේ කේන්ද්‍රස්ථානය සතුන් බවට පත්වන බැවින් සමාජ සම්බන්ධතා මැකී යයි.

ගැටලුවේ බලපෑම

ගොඩගසන්නන් සතුන් ආරක්ෂා කරන බව විශ්වාස කළද, සත්‍ය තත්ත්වය වන්නේ එය බොහෝ විට දුක් විඳීමට හේතු වන බවය.

• සතුන් කෙරෙහි බලපෑම: අධික තදබදය සතුන් අතර ආතතිය, රෝග සහ දුර්වල පෝෂණයට මඟ පාදයි. බොහෝ සතුන්ට අවශ්‍ය තරම් ආලෝකයක්, නැවුම් වාතය නොතිබිය හැකිය. සතුන්ගේ සංඛ්‍යාව අධික වෙද්දී වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය සතුන්ට ඒවා ලබාදීම පවා මඟහැරී යා හැකිය.
• පුද්ගලයා කෙරෙහි බලපෑම: සතුන් රැකබලා ගන්නා පුද්ගලයා ද දුක් විඳියි. අපිරිසිදු තත්වයන් සහ නිරන්තර ආතතිය හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ශාරීරික සෞඛ්‍යය පිරිහීමට ඉඩ ඇත. චිත්තවේගීයව, ඔවුන් වඩාත් හුදකලා වන අතර, බිඳ දැමීමට අපහසු චක්‍රයක් නිර්මාණය කරයි.
• ප්‍රජාව කෙරෙහි බලපෑම: අසල්වැසියන් ගන්ධය, ශබ්දය, හෝ රෝග පිළිබඳ කනස්සල්ලෙන් පීඩා විඳිය හැකිය.

මේ තත්ත්වය මානසික රෝගී තත්ත්වයක් ලෙස එකවර පෙනුන ද, එතැන ඇත්තේ සුව නොවූ චිත්තවේගීය වේදනාවන්ට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සිදුවන්නක් ලෙසිනි.

අප සතුන් ගොඩගසන පුද්ගලයෙකුට මුහුණ දෙන විට, ක්ෂණිකව විවේචනය කිරීමට පෙළඹීමක් ඇති විය හැකිය. නමුත් රළු විනිශ්චය බොහෝ විට තත්වය නරක අතට හරවයි. සතුන්ට ආදරය කිරීම මනුෂ්‍යයෙකු වීමේ සුන්දර කොටසකි. නමුත් ආදරය සීමාව ඉක්මවා ගිය විට හානිකර වේ.