පුවත්පත්වලට ලිපි ලිවීම මාගේ විනෝදාංශයකි. මා ලියන ලිපි මගින් පාඨකයින් දැනුමක් ලබමින් ජීවිතයට යමක් එකතු කරගන්නේ නම් එය මාගේ සතුටකි. වේගයෙන් ඉදිරියට ඇදෙන තාක්ෂණික ලෝකයේ පුවත්පත් කියවන්නට තරම් විවේකයක් නොමැති අයවලුන් බොහෝය. තවකෙකු පුවත්පත් කියවන්නට කැමති නැත. අන්තර්ජාලයේ ද සිංහල බසින් සියලුම පුවත්පත් ඇති බැවින් තාක්ෂණයට ප්‍රිය කරන්නෝ පරිගණකයෙක් හෝ සිය ජංගම දුරකථනයෙන් ඒවා කියවති. එබැවින් මා ලියන ලිපි එවැනි පාඨක පිරිස් වෙත යොමු කරන්නට අදහස් කළ නිසා මෙවැනි බ්ලොග් අඩවියක් ගොඩනගන්නට සිතුවෙමි. මාගේ උත්සාහය කෙතරම් නම් සාර්ථකදැයි තීරණය වන්නේ ඔබගෙන් ලැබෙන ප්‍රතිචාර මතය. එබැවින් ඔබ මේ පිළිබඳ සිතන පතන දෑ මවෙත දන්වන්නට උනන්දුවන්නේ නම් එය මාගේ සතුටයි. ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!

Sunday, November 22, 2026

ලෝකයේ බෞද්ධ ජනගහනය මිලියන 74කින් අඩුවෙයිද? අනාගතය ගැන බය හිතෙන වාර්තාවක්



මෑතකදී මම බය හිතෙන වාර්තාවක් දැක්කා. ඒක නිකම්ම සමාජ මාධ්‍යවල පළ වූ කතාවක්වත්, කවුරුහරි තමන්ගේ මතය අනුව ලියපු ලිපියක්වත් නෙවෙයි. ලෝකයේ ජනගහනය, ආගමික ප්‍රවණතා සහ අනාගත ජනවිකාස වෙනස්කම් පිළිබඳව පර්යේෂණ කරන ප්‍රකට ආයතනයක් වන Pew Research Center විසින් පළ කර තිබූ වාර්තාවක්.

එම වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබූ කරුණු කියවද්දී, විශේෂයෙන් බෞද්ධයෙකු ලෙස අපට නොසලකා හැරිය නොහැකි යම් අවදානමක් මගේ සිතට දැනුණා. ඒ වගේම ලෝකයේ ආගමික සංයුතිය ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ විශාල වෙනසකට ලක්විය හැකි බවට එහි ඉදිරිපත් කර තිබූ දත්ත ගැනත් මට සිතන්නට සිදු වුණා.

මේ වාර්තාවේ නම “The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070”. 2026 නොවැම්බර් 18 දින ප්‍රකාශයට පත් කර තිබෙන මෙම අධ්‍යයනයෙන්, 2020 සිට 2070 දක්වා ලෝකයේ ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම්වල ජනගහනය වෙනස් විය හැකි ආකාරය පිළිබඳ ප්‍රක්ෂේපණයක් ඉදිරිපත් කරනවා.

මෙය රටවල් 201ක් සහ ප්‍රදේශ ආවරණය කරන අධ්‍යයනයක්. ඒවා ලෝක ජනගහනයෙන් 99.98%කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරනවා.

මෙහිදී ක්‍රිස්තියානි, මුස්ලිම්, හින්දු, බෞද්ධ, යුදෙව්, වෙනත් ආගම් අදහන පිරිස සහ කිසිදු ආගමක් සමඟ තමන්ව හඳුනා නොගන්නා පිරිස යන කණ්ඩායම් හතක් පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කර තිබෙනවා.

මේ සඳහා ඔවුන් රටවල්වල ජන සංගණන, ජනගහන සමීක්ෂණ, උපත් හා මරණ අනුපාත, වයස් සංයුතිය, සංක්‍රමණ සහ ආගමික අනන්‍යතාව වෙනස්වීම වැනි කරුණු භාවිත කර තිබෙනවා.

2070 වන විට ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වන්නේ කෙසේද?



මෙම වාර්තාවේ වඩාත්ම අවධානයට ලක්වන කරුණක් වන්නේ 2070 වන විට ලෝකයේ ආගමික ජනගහනයේ සංයුතිය විශාල වශයෙන් වෙනස් විය හැකි බවයි.

2020 දී ලෝක ජනගහනයෙන් 28.8%ක් ක්‍රිස්තියානි වූ අතර, 25.6%ක් මුස්ලිම්වරුන් වුණා. නමුත් 2070 වන විට මුස්ලිම් ජනගහනය ලෝක ජනගහනයෙන් 35.8%ක් දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත්, ක්‍රිස්තියානි ජනගහනය 29.1%ක් පමණ වනු ඇති බවත් මෙම ප්‍රක්ෂේපණය පෙන්වා දෙනවා.

ඒ අනුව 2035 පමණ වන විට ලෝකයේ මුස්ලිම් ජනගහනය ක්‍රිස්තියානි ජනගහනය ඉක්මවා යා හැකි බවටත් මෙම දත්ත අනුව අපේක්ෂා කරනවා.

2020 සහ 2070 අතර ප්‍රක්ෂේපිත වෙනස්කම් මෙසේයි.

  • මුස්ලිම්: 25.6% සිට 35.8% දක්වා.

  • ක්‍රිස්තියානි: 28.8% සිට 29.1% දක්වා.

  • ආගමක් නොඅදහන පිරිස: 24.2% සිට 17% දක්වා.

  • හින්දු: 14.9% සිට 13.6% දක්වා.

  • බෞද්ධ: 4.1% සිට 2.5% දක්වා.

  • වෙනත් ආගම්: 2.2% සිට 1.9% දක්වා.

  • යුදෙව්: 0.2% පමණ ලෙස ස්ථාවරව.

මේ දත්තවලින් පෙනෙන්නේ ලෝකයේ ප්‍රධාන ආගමික ජනගහනය අතර සාපේක්ෂ බලසමතුලිතතාව ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ වෙනස් විය හැකි බවයි.

මුස්ලිම් ජනගහනය වේගයෙන් වැඩිවීමට හේතුව කුමක්ද?



මුස්ලිම් ජනගහනය ඉහළ යාම පිළිබඳව මේ වාර්තාව කියවන විට, එය මිනිසුන් විශාල වශයෙන් වෙනත් ආගම්වලින් ඉස්ලාම් ආගමට හැරීම නිසා සිදුවන දෙයක් ලෙස පමණක් සිතීම වැරදියි.

මෙහි ප්‍රධාන බලපෑමක් කරන්නේ උපත් අනුපාතය සහ ජනගහනයේ වයස් සංයුතියයි.

මුස්ලිම් ජනගහනය තුළ සාමාන්‍යයෙන් තරුණ පිරිස වැඩි ප්‍රමාණයක් සිටින අතර, අනෙකුත් ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම්වලට සාපේක්ෂව උපත් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා.

2020–2025 කාලය සඳහා ඉදිරිපත් කරන ඇස්තමේන්තු අනුව මුස්ලිම් කාන්තාවකට සාමාන්‍යයෙන් දරුවන් 3.1ක් පමණ සිටින අතර, ක්‍රිස්තියානි කාන්තාවකට 2.5ක් සහ ආගමක් නොඅදහන කාන්තාවකට 1.3ක් පමණ වන බව දැක්වෙනවා.

මේ වෙනස දශක ගණනාවක් පුරා පවතින විට, ජනගහනයේ වර්ධනයට විශාල බලපෑමක් කරනවා.

තවත් වැදගත් සාධකයක් වන්නේ අප්‍රිකාව. උප සහරා අප්‍රිකානු කලාපයේ ජනගහනය ඉදිරි දශකවලදී විශාල ලෙස වර්ධනය වීමට අපේක්ෂා කරනවා. මෙම කලාපයේ ක්‍රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් ජනගහනය දෙකම විශාල ප්‍රමාණයක් සිටින නිසා, ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස්වීමට එම කලාපය විශාල බලපෑමක් කරනවා.

ඒ නිසා මේ වාර්තාවෙන් පෙනෙන්නේ ආගමික ජනගහනයේ වර්ධනය හෝ අඩුවීම තීරණය වන්නේ ආගමික ප්‍රචාරණය හෝ ආගමට හැරීම පමණක් නොව, ජනවිකාස සාධකවලින්ද බවයි.

බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම අපට නොසලකා හැරිය හැකිද?

මෙම වාර්තාව කියවන විට මට වඩාත්ම සිතට වැදුණේ බෞද්ධ ජනගහනය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කර තිබූ ප්‍රක්ෂේපණයයි.

Pew Research Center පෙන්වා දෙන ආකාරයට, 2020 දී ලෝකයේ බෞද්ධ ජනගහනය මිලියන 324ක් පමණ වූ අතර, 2070 වන විට එය මිලියන 250ක් පමණ දක්වා අඩුවිය හැකියි.

එනම් ඉදිරි වසර 50 තුළ බෞද්ධ ජනගහනය මිලියන 74කින් පමණ අඩුවිය හැකි බවට මෙම වාර්තාව ප්‍රක්ෂේපණය කරනවා.

2020 දී ලෝක ජනගහනයෙන් 4.1%ක් බෞද්ධයන් වූ අතර, 2070 වන විට එය 2.5%ක් පමණ දක්වා පහළ යා හැකියි.

මෙය සුළු වෙනසක් නොවේ.

බෞද්ධ ජනගහනයෙන් 98%ක් පමණ 2020 දී ආසියානු සහ පැසිෆික් කලාපයේ ජීවත් වූ බව මෙම අධ්‍යයනය පෙන්වා දෙනවා. එම කලාපයේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීමට වයස්ගත ජනගහනය, අඩු උපත් අනුපාත සහ ආගමික අනන්‍යතාව වෙනස්වීම වැනි සාධක බලපාන බවත් සඳහන් කරනවා.

විශේෂයෙන් චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල බෞද්ධ ජනගහනය විශාල වශයෙන් පහළ යනු ඇතැයි ප්‍රක්ෂේපණය කර තිබෙනවා.

එම රටවල සමස්ත ජනගහනයම අඩුවෙමින් පවතින අතර, බෞද්ධ ජනගහනය ඊටත් වඩා වේගයෙන් අඩුවීමට ඉඩ තිබෙනවා.

තායිලන්තය වැනි බෞද්ධ ජනගහනය විශාල රටක පවා 2070 වන විට බෞද්ධ ජනගහනය 2020ට සාපේක්ෂව මිලියන 14කින් පමණ අඩුවිය හැකි බව මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙනවා.

එමෙන්ම 2070 වන විට චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාවේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩකටත් වඩා අඩුවිය හැකි බවට ප්‍රක්ෂේපණයක් තිබෙනවා.

මෙය බෞද්ධයන්ට විශේෂයෙන් සිතන්නට වටින කරුණක්.

බුදුදහමට ඇති අවදානම ජනගහනය අඩුවීම පමණක්ද?



මෙහිදී අප තේරුම්ගත යුතු වැදගත් දෙයක් තිබෙනවා.

බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම යනු බුදුදහමේ දර්ශනය අඩුවීම හෝ බුදුදහම අසත්‍ය බවට පත්වීම නොවේ. එසේම ජනගහනය වැඩිවීමෙන් යම් ආගමක් සත්‍ය බවට පත්වන්නේත් නැහැ.

නමුත් ජනගහනය අඩුවීම ආගමක සමාජීය පැවැත්ම, ආගමික ආයතන, සම්ප්‍රදායන්, සංස්කෘතික උරුමයන් සහ අනාගත පරම්පරාවට දැනුම ලබාදීමේ හැකියාව කෙරෙහි බලපාන්න පුළුවන්.

බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීමේ ප්‍රවණතාවය දිගටම පැවතුණහොත්, බෞද්ධ සංස්කෘතිය සහ ආගමික සම්ප්‍රදායන් පවත්වාගෙන යන පිරිස අඩුවීමේ අවදානමක් ඇති විය හැකියි.

විශේෂයෙන් බුදුදහම ගැඹුරින් සමාජ ජීවිතයට සම්බන්ධ වී තිබෙන ආසියානු රටවල, ආගමික අනන්‍යතාව සහ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් අතර සම්බන්ධතාව වෙනස් වීමත් අපට සැලකිල්ලට ගත යුතුයි.

එහෙත් මේ වාර්තාවේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම පිළිබඳ ප්‍රක්ෂේපණය කියවීමේදී තවත් එක් සීමාවක් මතක තබාගත යුතුයි.

චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව සහ වියට්නාමය වැනි රටවල බොහෝ දෙනෙක් බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන්, විශ්වාසයන් සහ භාවිතයන් අනුගමනය කළත්, තමන්ව නිල වශයෙන් බෞද්ධයන් ලෙස හඳුනා නොගන්නා අවස්ථා තිබෙනවා.

ඒ නිසා ජන සංගණන සහ සමීක්ෂණවලදී බෞද්ධයන් ලෙස හඳුනාගන්නා පිරිස අඩුවීම, බුදුදහමේ සියලුම විශ්වාස සහ භාවිතයන් අත්හැරීමක් ලෙස සෘජුවම අර්ථකථනය කළ නොහැකියි.

එහෙත් ජනවිකාස මට්ටමේ මෙම ප්‍රවණතාවය නොසලකා හැරිය යුතු දෙයක් නොවේ.

ක්‍රිස්තියානි ආගම සහ ආගමක් නොඅදහන පිරිස පිළිබඳවත් වැදගත් කරුණු තිබෙනවා

මෙම වාර්තාවෙන් ක්‍රිස්තියානි ජනගහනය අඩුවන බවක් සෘජුවම කියන්නේ නැහැ.

2020 සිට 2070 දක්වා ක්‍රිස්තියානි ජනගහනය සංඛ්‍යාත්මකව වැඩි විය හැකි නමුත්, ලෝක ජනගහනයේ ප්‍රතිශතය විශාල වශයෙන් වෙනස් නොවන බවයි ප්‍රක්ෂේපණය.

ඒ සඳහා අප්‍රිකාවේ ජනගහන වර්ධනය විශාල බලපෑමක් කරනවා.

එසේම ආගමක් නොඅදහන පිරිසගේ ගෝලීය ප්‍රතිශතය 24.2% සිට 17% දක්වා අඩුවිය හැකි බවත් මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙනවා.

මෙය විශේෂයෙන් චීනයේ ජනගහනය අඩුවීම සමඟ සම්බන්ධයි. 2020 දී ලෝකයේ ආගමක් නොඅදහන පිරිසෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් චීනයේ සිටි අතර, ඉදිරි දශකවලදී එහි ජනගහනය අඩුවීම ගෝලීය ප්‍රතිශතයට බලපානු ඇතැයි අපේක්ෂා කරනවා.

ඒ නිසා ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වන ආකාරය සරලව ආගමික විශ්වාසවල වර්ධනය හෝ පිරිහීම ලෙස කියවීම නිවැරදි නැහැ.

මේ වාර්තාවෙන් අපට ගත යුතු සමස්ත නිගමනය කුමක්ද?

මෙම වාර්තාව 2070 දී අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවන දේ පිළිබඳ අනාවැකියක් නොවේ. එය වර්තමානයේ පවතින ජනවිකාස රටා, උපත් අනුපාත, මරණ අනුපාත, සංක්‍රමණ සහ ආගමික අනන්‍යතාව වෙනස්වීමේ ප්‍රවණතා මත ගොඩනැගූ ප්‍රක්ෂේපණයක්.

යුද්ධ, වසංගත, ආර්ථික වෙනස්කම්, සමාජීය පරිවර්තන සහ වෙනත් අනපේක්ෂිත සිදුවීම් අනාගතයේදී මෙම ප්‍රක්ෂේපණ වෙනස් කළ හැකියි.

නමුත් මේ වාර්තාවෙන් අපට නොසලකා හැරිය නොහැකි පණිවිඩයක් ලැබෙනවා.

ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වෙමින් පවතිනවා. එම වෙනස්වීම්වලට උපත් අනුපාත, ජනගහනයේ වයස් සංයුතිය සහ භූගෝලීය ජනගහන වර්ධනය විශාල බලපෑමක් කරනවා.

බෞද්ධ ජනගහනයේ ගෝලීය ප්‍රතිශතය අඩුවීම විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණක්. නමුත් ඒ පිළිබඳව බියට පත්වීම හෝ වෙනත් ආගමක් ජනගහනයෙන් වැඩි වීම පමණක් මත එම ආගම විනිශ්චය කිරීම නොව, මෙම වෙනස්වීම්වල හේතු තේරුම්ගැනීම වඩාත් වැදගත්.

බුදුදහම වැනි දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහ ගැඹුරු දර්ශනයක් ඇති ආගමක් ඉදිරියේ ඇති අභියෝගය ජනගහනය පවත්වාගැනීම පමණක් නොවේ. එහි දර්ශනය, දැනුම, සම්ප්‍රදාය සහ ප්‍රායෝගික වටිනාකම් අනාගත පරම්පරාවට නිවැරදිව සම්ප්‍රේෂණය කිරීමත් ඒ හා සමානව වැදගත්.

අනාගතයේ ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය කෙසේ වෙනස් වුවත්, ආගමක සැබෑ වටිනාකම තීරණය වන්නේ එහි අනුගාමිකයන්ගේ සංඛ්‍යාවෙන් පමණක් නොවේ.

එහෙත් අනුගාමිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව, ඔවුන්ගේ වයස් සංයුතිය සහ අනාගත පරම්පරාවට එම ආගම සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳ දත්ත අපට අනාගතය ගැන බරපතළ ලෙස සිතන්නට බල කරනවා.

ඒ නිසා මම මේ වාර්තාව දකින්නේ ආගම් අතර තරගයක් පිළිබඳ වාර්තාවක් ලෙස නොව, ලෝකයේ ආගමික සහ සංස්කෘතික අනාගතය පිළිබඳව අපට අනතුරු ඇඟවීමක් කරන, සිතා බැලිය යුතු වාර්තාවක් ලෙසයි.

මූලාශ්‍රය: The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070. 


Thursday, November 12, 2026

හොලිවුඩයෙන් ලෝකය බේරාගත් ඇමරිකාවට තමන්ගේ රට බේරාගත හැකිද? - ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ නිදහස තුළ සැඟවිය හැකි දේශපාලන අභියෝගය



හොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක අවසානය බොහෝ විට අපට හුරුපුරුදුය. ලෝකය විශාල අර්බුදයකට මුහුණ දෙයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, නිදහස සහ මානව වටිනාකම් අනතුරට පත්වෙයි. අවසානයේ ඇමරිකානු වීරයා පැමිණ ලෝකය බේරා ගනියි.

දශක ගණනාවක් පුරා හොලිවුඩය ලෝකය ඉදිරියේ ගොඩනැඟූ ඇමරිකානු ප්‍රතිරූපය මෙයයි. එහෙත් චිත්‍රපටවලින් ඔබ්බට ගොස් ඇමරිකාවේ සැබෑ සමාජය දෙස බැලූ විට වෙනත් ප්‍රශ්නයක් මතුවෙයි.

ලෝකයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කිරීමට ඉදිරිපත් වන ඇමරිකාවට තමන්ගේම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමය තුළ ඇතිවන අභියෝගවලට සාර්ථකව මුහුණ දිය හැකිද?

මෙය හුදෙක් ඇමරිකාවේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ. එය නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ස්වභාවය, ආගමික නිදහස, සංක්‍රමණය, ජාතික අනන්‍යතාව සහ දේශපාලන බලය අතර ඇති සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.

හොලිවුඩය ගොඩනැඟූ ඇමරිකානු ප්‍රතිරූපය

ඇමරිකාව ලෝක බලවතෙකු බවට පත්වූයේ හමුදා ශක්තියෙන් හෝ ආර්ථික බලයෙන් පමණක් නොවේ. එරට සංස්කෘතික බලපෑම ද ඒ සඳහා විශාල දායකත්වයක් ලබා දී තිබේ.

චිත්‍රපට, රූපවාහිනී වැඩසටහන්, සංගීතය සහ ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය හරහා ඇමරිකානු ජීවන රටාව ලෝකයේ බොහෝ රටවල ජනතාවට සමීප විය. නිදහස, පුද්ගල අයිතිවාසිකම්, අවස්ථා සමානාත්මතාව සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ඇමරිකානු සමාජයේ මූලික වටිනාකම් ලෙස ලෝකයට ඉදිරිපත් කෙරිණි.

එහෙත් චිත්‍රපටයකින් පෙන්වන රට සහ සැබෑ සමාජය අතර වෙනසක් තිබේ. ඇමරිකාව තුළම වර්ගවාදය, සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්ති, ආගමික නිදහස, දේශපාලන බෙදීම් සහ ජාතික අනන්‍යතාව පිළිබඳ ගැටලු දිගින් දිගටම පවතී.

එබැවින් ඇමරිකාව ලෝකයට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ පාඩම් කියා දෙන අතරතුර තමන්ගේම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පදනම ආරක්ෂා කරගන්නේ කෙසේද යන්නත් විමසා බැලිය යුතුය.

සංක්‍රමණය සහ වෙනස් වන ඇමරිකානු සමාජය

ඇමරිකාවේ සමාජය ඉතිහාසය පුරාම සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් ගොඩනැඟුණු සමාජයකි. විවිධ රටවලින් පැමිණි ජනතාව එහි ආර්ථිකයට, විද්‍යාවට, කලාවට සහ දේශපාලනයට දායක වී තිබේ.

ඒ නිසා සංක්‍රමණය ඇමරිකාවට අලුත් දෙයක් නොවේ. එහෙත් අද පවතින සංක්‍රමණික ප්‍රවාහ, සංස්කෘතික වෙනස්කම් සහ ඒවා සමඟ ඇතිවන දේශපාලන විවාද අලුත් ස්වභාවයක් ගෙන තිබේ.

මෙහිදී වැදගත් ප්‍රශ්නය වන්නේ සංක්‍රමණිකයන් වෙනත් සංස්කෘතියකින් පැමිණීම නොවේ. ඔවුන් නව රටේ නීති, ව්‍යවස්ථාමය වටිනාකම් සහ සමාජ සම්මුතීන් සමඟ කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

ඕනෑම ආගමකට හෝ සංස්කෘතියකට අයත් පුද්ගලයෙකුට තම විශ්වාසයන් පවත්වාගෙන යාමටත්, දේශපාලනයට සහභාගී වීමටත්, තම අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමටත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක අයිතිය තිබිය යුතුය.

නමුත් එම නිදහස භාවිත කරමින් අනෙක් පුද්ගලයන්ගේ සමාන අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීමට හෝ ව්‍යවස්ථාමය පාලන ක්‍රමය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ නම් එය වෙනම සාකච්ඡා කළ යුතු දේශපාලන අභියෝගයකි.

මුස්ලිම් දේශපාලන සහභාගීත්වය සහ මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් අතර වෙනස




මෙම විවාදයේදී විශේෂයෙන්ම අවධානයට ලක්වී තිබෙන්නේ ඇමරිකාවේ මුස්ලිම් ජනතාවගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය සහ මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් (Muslim Brotherhood) නම් ජාත්‍යන්තර දේශපාලන-ආගමික ව්‍යාපාරයයි.

මෙහිදී පළමුව පැහැදිලි කළ යුතු කරුණක් තිබේ.

ඇමරිකාවේ ජීවත් වන මුස්ලිම් ජනතාව යනු එකම දේශපාලන අදහසක් දරන, එකම සංවිධානයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන පිරිසක් නොවේ. ඔවුන් අතර විවිධ ජාතික පසුබිම්, ආගමික අදහස්, දේශපාලන මතවාද සහ සමාජ අරමුණු තිබේ. මුස්ලිම් පුද්ගලයෙකු දේශපාලනයට පිවිසීම හෝ මැතිවරණයකින් ජයග්‍රහණය කිරීම පමණක් කිසිදු රහසිගත දේශපාලන අරමුණක සාක්ෂියක් නොවේ.

එහෙත් මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් වැනි සංවිධානාත්මක ව්‍යාපාර පිළිබඳව වෙනම විමර්ශනයක් කිරීම සාධාරණය.


හසන් අල්-බන්නා

මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් සංවිධානය 1928 වසරේදී ඊජිප්තුවේ හසන් අල්-බන්නා විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ආරම්භයේදී සමාජ හා ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ලෙස ඉදිරිපත් වූ එය පසුව දේශපාලන බලය, රාජ්‍ය පාලනය සහ සමාජය ඉස්ලාමීය මූලධර්ම මත සංවිධානය කිරීම පිළිබඳ අරමුණු සහිත ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාරයක් බවට වර්ධනය විය.

එහි විවිධ රටවල ශාඛා සහ ඒවාට සම්බන්ධ කණ්ඩායම් අතර මතවාදී හා සංවිධානමය වෙනස්කම් ද පවතී. එබැවින් එය එකම ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සරල සංවිධානයක් ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදි නොවේ.

ඇමරිකාව තුළත් එහි ඉතිහාසයක් තිබේද?

මෙය හුදෙක් අන්තර්ජාලයේ පැතිරෙන කටකතාවක් පමණක් නොවේ.

ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයේ අන්තවාදය පිළිබඳ වැඩසටහනේ (Program on Extremism) පර්යේෂක ලොරෙන්සෝ විඩිනෝ විසින් 2025 ජූලි මාසයේ පළ කළ The Muslim Brotherhood in America: A Brief History නම් අධ්‍යයනයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් සංවිධානයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් 1950 දශකයේ අග භාගයේ සිටම ඇමරිකාවේ ක්‍රියාකාරීව සිටි බවට සාක්ෂි ඇති බවයි.

එම අධ්‍යයනය අනුව, ඇමරිකාවේ මුස්ලිම් ශිෂ්‍ය සංවිධාන සහ පසුව බිහි වූ ඇතැම් ආගමික හා සමාජ සංවිධාන සමඟ බ්‍රදර්හුඩ් ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ගේ ඓතිහාසික සබඳතා තිබී ඇත.

2026 ජනවාරි මාසයේදී එම පර්යේෂණ වැඩසටහන විසින් පළ කළ තවත් අධ්‍යයනයකින් ඇමරිකාවේ ඊජිප්තු මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් ශාඛාවට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් සහ ජාල පිළිබඳව තවදුරටත් විස්තර කර තිබේ.

එහිදී සඳහන් වන වැදගත් කරුණක් වන්නේ ඇතැම් සංවිධානවලට බ්‍රදර්හුඩ් ව්‍යාපාරය සමඟ ඓතිහාසික හෝ මතවාදී සබඳතා තිබූ බවට පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නද, එම සංවිධාන සියල්ලම අදත් එහි සෘජු පාලනය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන බවට එයින් ස්වයංක්‍රීයව නිගමනය කළ නොහැකි බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, Muslim American Society සංවිධානය තමන්ට ඓතිහාසික හා මතවාදී සබඳතා තිබූ බව පිළිගන්නා නමුත් වර්තමාන මෙහෙයුම්මය සම්බන්ධතාවක් ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

මෙවැනි කරුණු විමර්ශනය කළ යුතුය. එහෙත් පර්යේෂණ වාර්තාවක ඉදිරිපත් වන චෝදනාවක් හෝ විශ්ලේෂණයක් අවසාන අධිකරණ තීන්දුවක් ලෙස සැලකීම ද සුදුසු නැත.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය භාවිත කරමින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයටම අභියෝග කළ හැකිද?

මෙම සමස්ත සාකච්ඡාවේ වඩාත්ම වැදගත් ප්‍රශ්නය මෙයයි.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයකදී ඕනෑම පුරවැසියෙකුට සංවිධානය වීමට, දේශපාලන පක්ෂයක් පිහිටුවීමට, මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට සහ තම මතවාදය ප්‍රචාරය කිරීමට අයිතියක් තිබේ.

එහෙත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු මැතිවරණ පැවැත්වීම පමණක් නොවේ. එහි මූලික පදනම වන්නේ නීතියේ ආධිපත්‍යය, පුද්ගල නිදහස, ආගමික නිදහස, සමාන පුරවැසි අයිතිවාසිකම්, බලය පාලනය කිරීම සහ සුළුතර අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමයි.

යම් දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් මැතිවරණ ක්‍රමයට සහභාගී වී බලය ලබාගැනීමෙන් පසුව අනෙක් ආගමික කණ්ඩායම්වල අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීමට, විරුද්ධ මත මර්දනය කිරීමට හෝ නීතියේ සමානත්වය බිඳ දැමීමට උත්සාහ කරන්නේ නම් එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මූලික වටිනාකම්වලට අභියෝගයකි.

මෙය ඉස්ලාම් ආගමට පමණක් අදාළ ප්‍රශ්නයක් ද නොවේ. ආගමික අන්තවාදය, ජාතිකවාදී අන්තවාදය, වර්ගවාදී දේශපාලනය හෝ වෙනත් ඕනෑම අධිකාරිවාදී මතවාදයක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නිදහස භාවිත කරමින් බලය ලබාගෙන එම නිදහසම සීමා කිරීමට උත්සාහ කළ හැකිය.

ඒ නිසා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකට ඇති අභියෝගය වන්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණය කරන පිරිස කවුරුන්ද යන්න පමණක් නොව, ඔවුන් බලයට පැමිණි පසු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ නීති හා සම්මුතීන් ආරක්ෂා කරනවාද යන්නයි.

'තම්කීන්' සහ ආයතන තුළ බලපෑම ගොඩනැඟීමේ අදහස

මෙම විවාදයට සම්බන්ධව ඇතැම් පර්යේෂකයන් සාකච්ඡා කරන තවත් සංකල්පයක් වන්නේ 'තම්කීන්' (Tamkeen) යන්නයි. සාමාන්‍ය අර්ථයෙන් එය යම් මතවාදයක් හෝ කණ්ඩායමක් සමාජය තුළ ස්ථාවර කර ගැනීම, බලය හා ආයතනික පදනම වර්ධනය කර ගැනීම වැනි අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් ව්‍යාපාරය සම්බන්ධ ඇතැම් විවේචනාත්මක අධ්‍යයනවලදී මෙම සංකල්පය භාවිත කරමින් අධ්‍යාපන ආයතන, ආගමික සංවිධාන, සමාජ සේවා ජාල සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් හරහා දිගුකාලීන බලපෑමක් ගොඩනැඟීම පිළිබඳ චෝදනා ඉදිරිපත් කර තිබේ.

එහෙත් මෙවැනි චෝදනා විමසීමේදී වැදගත් වන්නේ ඒවාට ඉදිරිපත් කරන සාක්ෂි මොනවාද යන්නයි. යම් පුද්ගලයෙකු හෝ සංවිධානයක් ආගමික, අධ්‍යාපනික හෝ සමාජ සේවා කටයුතුවල නිරත වීම පමණක් රහසිගත දේශපාලන අරමුණක් ඇති බවට සාක්ෂියක් නොවේ.

එසේම, සංවිධානයක ඓතිහාසික සබඳතා පමණක් පදනම් කරගෙන එහි වර්තමාන සියලුම ක්‍රියාකාරකම් එකම රහසිගත සැලැස්මක කොටස් බවට නිගමනය කළ නොහැකිය.

මෙවැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත ලේඛන, මූල්‍ය ගනුදෙනු, සංවිධානමය සම්බන්ධතා සහ සැබෑ ක්‍රියාකාරකම් පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ඇමරිකාවේ පාසල්වල ආගම ඉගැන්වීම පිළිබඳ විවාදය

ඇමරිකාවේ රාජ්‍ය පාසල්වල ඉස්ලාම් ආගම හෝ ෂරියා නීතිය ඉගැන්වීම පිළිබඳව ද විවිධ අවස්ථාවල විවාද ඇති වී තිබේ.

මෙහිදී නීතිමය වෙනසක් පැහැදිලිව හඳුනාගත යුතුය.

ඇමරිකාවේ රාජ්‍ය පාසල්වල ආගමක් අදහන්නට හෝ එහි ආගමික ඉගැන්වීම් පිළිපදින්නට සිසුන්ට බල කිරීම නීත්‍යනුකූල නොවේ. එහෙත් ආගම් පිළිබඳ ඉතිහාසය, සංස්කෘතික බලපෑම, දර්ශනය සහ විවිධ ආගම් අතර සැසඳීම් අධ්‍යාපනික අරමුණින් ඉගැන්විය හැකිය.

ඇමරිකානු අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ රාජ්‍ය පාසල්වල ආගමික ප්‍රකාශනය පිළිබඳ මාර්ගෝපදේශය ද මෙම වෙනස පැහැදිලි කරයි.

ඒ අනුව, ඉස්ලාම් ආගම පිළිබඳ ඉතිහාස පාඩමක් ඉගැන්වීම සහ ඉස්ලාම් ආගම අදහන්නට සිසුන්ට බල කිරීම එකම දෙයක් නොවේ. ක්‍රිස්තියානි ආගමට හෝ වෙනත් ආගමකට ද එම මූලධර්මයම අදාළ වේ.

එබැවින් පාසලක ආගමක් පිළිබඳ පාඩමක් පැවැත්වීම පමණක් එම ආගම රට තුළ ස්ථාපිත කිරීමට ගන්නා උත්සාහයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම වැරදිය. එහෙත් රාජ්‍ය අධ්‍යාපනය තුළ කිසියම් ආගමික මතවාදයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හෝ සිසුන්ට බල කිරීමට උත්සාහ කරන අවස්ථාවක් තිබේ නම් එය නීතිය හා ව්‍යවස්ථාමය මූලධර්ම අනුව විමසා බැලිය යුතුය.

ඇමරිකානු රජය ගත් මෑතකාලීන පියවර

මෙම සාකච්ඡාව තවත් වැදගත් වන්නේ 2025 සහ 2026 වසරවල ඇමරිකානු රජය මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ්හි ඇතැම් විදේශීය ශාඛා සම්බන්ධයෙන් ගත් පියවර නිසාය.

2025 නොවැම්බර් 24 වැනිදා නිකුත් කළ විධායක නියෝගය මඟින් ලෙබනනය, ජෝර්දානය සහ ඊජිප්තුවේ මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ් ශාඛා සම්බන්ධයෙන් ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන ලෙස නම් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට උපදෙස් ලබා දෙන ලදී.

ඉන් අනතුරුව 2026 ජනවාරි 13 වැනිදා ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව ඊජිප්තු සහ ජෝර්දාන ශාඛා විශේෂයෙන් නම් කළ අතර, රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ලෙබනනයේ අල්-ජමාආ අල්-ඉස්ලාමියා සංවිධානය විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නම් කළේය.

මෙම පියවර ගනු ලැබුවේ එම ශාඛාවලට හමාස් සංවිධානයට ද්‍රව්‍යමය සහාය සැපයීම ඇතුළු චෝදනා පදනම් කරගෙන බව ඇමරිකානු රජය ප්‍රකාශ කළේය.

මෙහිදී ඉතා වැදගත් කරුණක් තිබේ. මෙම තීරණය මුස්ලිම් බ්‍රදර්හුඩ්හි ඇතැම් විදේශීය ශාඛා සම්බන්ධයෙන් ගත් ක්‍රියාමාර්ගයකි. එය ඇමරිකාවේ සියලුම මුස්ලිම් ජනතාව හෝ සියලුම මුස්ලිම් සංවිධාන ත්‍රස්තවාදී ලෙස නම් කිරීමක් නොවේ.

මෙම වෙනස නොසලකා හැරීමෙන් සත්‍ය තොරතුරු පදනම් කරගත් විවාදයක් පවා ආගමික වෛරයක් බවට පත්විය හැකිය.

ඇමරිකාවට ඇති සැබෑ අභියෝගය කුමක්ද?

ඇමරිකාවට ඇති අභියෝගය මුස්ලිම් ජනතාව එරට ජීවත් වීම හෝ ඔවුන් දේශපාලනයට සහභාගී වීම නොවේ. එය ඕනෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක පිළිගත යුතු මූලික අයිතිවාසිකමකි.

සැබෑ අභියෝගය වන්නේ කිසියම් දේශපාලන හෝ ආගමික ව්‍යාපාරයක් තමන්ගේ මතවාදය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නිදහස භාවිත කරන අතරම, බලය ලැබුණු පසු අනෙක් අයගේ නිදහස සීමා කිරීමට උත්සාහ කරනවාද යන්නයි.

එවැනි අවදානමක් තිබේ නම් එය විමර්ශනය කිරීම රජයක වගකීමකි. එහෙත් එම විමර්ශනය සිදු කළ යුත්තේ සාක්ෂි මත මිස ආගමික අනන්‍යතාව මත නොවේ.

ඒ වගේම, ආගමික අන්තවාදයට එරෙහිව සටන් කරන බව පවසමින් සමස්ත ආගමික ප්‍රජාවකගේ අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීම ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට කරන හානියකි.

අවසානයේ ඇමරිකාවට පමණක් නොව ලෝකයේ සෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටකටම මුහුණ දීමට සිදුවන අභියෝගය මෙයයි.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නිදහස අහෝසි කළ නොහැකිය. එහෙත් නිදහස ආරක්ෂා කරන නාමයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මූලික පදනම විනාශ කිරීමට ද ඉඩ දිය නොහැකිය.

හොලිවුඩ් චිත්‍රපටවල ලෝකය බේරාගන්නා ඇමරිකානු වීරයාට වඩා සැබෑ ලෝකයේ ඇමරිකාවට අවශ්‍ය වන්නේ තමන්ගේම ව්‍යවස්ථාව, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ සියලු පුරවැසියන්ගේ සමාන අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරගත හැකි ශක්තිමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයකි.

මන්ද, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විනාශ විය හැක්කේ එයට පිටතින් එන සතුරෙකුගෙන් පමණක් නොවේ. එහි නිදහස භාවිත කරමින් එහි මූලික වටිනාකම් ප්‍රතික්ෂේප කරන බලවේගවලින් ද එය අභියෝගයට ලක්විය හැකිය.

Tuesday, September 8, 2026

නේපාල ග්ලැෂියර කඩාවැටීම ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන්නේ කොහොමද?

ඇමරිකාවේ ලිබර්ටි ප්‍රතිමාව අසල මුහුදු මට්ටම ඉහළ නැගි ඇති ආකාරය සංසන්ධනාත්මක ඡායාරූපයකින්


අද වන විට ලෝකය මුහුණ දී සිටින බරපතළම සහ භයානකම පාරිසරික අභියෝගය වන්නේ ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම සහ එහි ඍජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදුවන ග්ලැසියර දියවීමයි. මෑතකදී නේපාලයේ සිදුවූ ග්ලැසියර කඩා වැටීම සහ හදිසි ජල ගැලීම් වැනි ආපදා මෙම අර්බුදයේ බිහිසුණු යථාර්ථය ලෝකයාට කියාපාන ලද තවත් එක් කණගාටුදායක ආරම්භයක් පමණි. අනාදිමත් කාලයක සිට මිනිසුන්ගේ සිතේ පැවති ලෝක විනාශයක් පිළිබඳ බිය, මෙම ස්වාභාවික ව්‍යසනත් සමඟ තවදුරටත් තීව්‍ර වී ඇත. මේ පිළිබඳ අප බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය යොමුව ඇත්තේ, මෙම ස්වාභාවික ව්‍යසනය හමුවේ අනාගතයේදී ශ්‍රී ලංකාව වැනි දූපත් රටකට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකි අභියෝග පිළිබඳව ඉමහත් කුතුහලයක් සහ බියක් ඇති වී තිබෙන බැවිනි. 

ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයයි. පෘථිවි වායුගෝලයට මුදාහැරෙන මෙම තාපයෙන් 90%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සාගර විසින් උරාගනු ලබයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සාගර ජලය උණුසුම් වී ප්‍රසාරණය වීම සහ ධ්‍රැවීය අයිස් තට්ටු මෙන්ම කඳුකර ග්ලැසියර වේගයෙන් දියවීම සිදුවේ. 

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් ගෝලීය මුහුදු මට්ටම අඛණ්ඩව ඉහළ යමින් පවතී. විද්‍යාත්මක වාර්තාවන්ට අනුව, 1993 වසරේ සිට මේ දක්වා සාගර මට්ටම සෙන්ටිමීටර 10කට වඩා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, 2014 සිට 2023 දක්වා කාලය තුළ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාමේ වාර්තාගත වේගය, 1993 - 2002 පළමු දශකයට වඩා දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වී ඇත. අන්තර්ජාතික දේශගුණික ආයතනවල ඇස්තමේන්තුවලට අනුව 2050 වන විට ගෝලීය මුහුදු මට්ටම තවත් සෙන්ටිමීටර 15ත් 30ත් අතර ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යා හැක. 


(Revetment) හෙවත් ඇරුකුම් බැමි

මෙම අර්බුදයේ වඩාත්ම බරපතළ ගැටලුව වන්නේ දූපත් සහ මුහුදු මට්ටමට වඩා පහළින් පිහිටි රාජ්‍යයන්ට සිදුවන බලපෑමයි. ලෝක ජනගහනයෙන් මිලියන ගණනක්, එනම් දළ වශයෙන් මිලියන 770ත් 900ත් අතර පිරිසක් මුහුදු මට්ටමට ආසන්න පහත් වෙරළබඩ කලාපවල වාසය කරති. මුහුදු මට්ටම අඛණ්ඩව ඉහළ යාම නිසා 2050 වන විට මිලියන 1,200ක් දක්වා වූ පිරිසකට අවතැන් වීමට හෝ සංක්‍රමණය වීමට සිදුවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී. මාලදිවයින වැනි ලෝකයේ පහළම පිහිටි රටවල් මෙන්ම ටුවාලු සහ කිරිබති වැනි පැසිෆික් දූපත් රාජ්‍යයන් මුහුදු ජලයෙන් යටවීමේ සහ සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී යාමේ අවාසනාවන්ත තත්ත්වයකට මුහුණ දී සිටී. 

මහද්වීපවලට සාපේක්ෂව දූපත් සහ කුඩා කොදෙව් වෙත මෙම තත්ත්වය ඉතා තදින් බලපායි. ශ්‍රී ලංකාව වැනි දූපත් රටවල් ද මෙම පාරිසරික තර්ජනයට ඍජුවම මුහුණපා සිටී. ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් මෑතකදී නිකුත් කර ඇති දේශගුණික බලපෑම් වාර්තා සහ ලෝක බැංකු දත්තවලට අනුව, ඉදිරි කාලය තුළ මෙරට සාමාන්‍ය වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යනු ඇති අතර, අධික උණුසුම් දින වැඩිවීම හේතුවෙන් මානව සෞඛ්‍යයට සහ කෘෂිකර්මාන්තයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වේ. විශේෂයෙන්ම වියළි කලාපයේ පවතින ජල හිඟය තවදුරටත් තීව්‍ර විය හැකිය. 


ස්පොන්ජ් නගර සංකල්පය


ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික මර්මස්ථාන සහ සංචාරක කර්මාන්තය සඳහා ඉතා වැදගත් වන කොළඹ - ගාල්ල ප්‍රවාහන කොරිඩෝව ඇතුළු ප්‍රධාන වෙරළබඩ යටිතල පහසුකම් දේශගුණික විපර්යාස සහ මුහුදු ජල ගැලීම්වලට අතිශයින් ගොදුරු විය හැකි මට්ටමක පවතී. ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම සහ ග්ලැසියර දියවීම නිසා වෙරළඛාදනය වීම, මුහුදු ජලය ගොඩබිමට ගලා ඒම වැඩිවීම මෙන්ම ලවණ ජලය ගංගා මෝය සහ භූගත පානීය ජල මූලාශ්‍ර වෙත කාන්දු වීම වැනි බරපතළ ගැටලු මතුවෙමින් පවතී. 

මෙවැනි ව්‍යසනකාරී තත්ත්වයන් පාලනය කිරීම සඳහා ලෝකයේ විවිධ රටවල් විවිධ අනුවර්තන ක්‍රම අනුගමනය කරමින් සිටී. උදාහරණයක් ලෙස, වැනීසිය වැනි නගරවල මුහුදු රළ පාලනය කිරීමට චලනය වන ජල බාධක යෙදීම, චීනයේ මෙන් ජලය උරාගන්නා ස්වාභාවික 'ස්පොන්ජ් නගර' සංකල්පය ක්‍රියාත්මක කිරීම, මාලදිවයින වැනි රටවල ජල මතුපිට පාවෙන නිවාස ඉදිකිරීම සහ ෆීජී වැනි දූපත්වල දැඩි ලෙස අවදානමට ලක්වූ ගම්මාන සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිත උස්බිම් වෙත ඉවත් කර පුනරුස්ථාපනය කිරීම සිදුකෙරේ. 

ශ්‍රී ලංකාව වැනි දූපත් රාජ්‍යයන්ට මෙම උවදුරෙන් වැළැක්වීම සඳහා විවිධ ආරක්ෂක ක්‍රමවේද අනුගමනය කළ හැකිය. මුහුදු ජලය ගොඩබිමට ගලා ඒම වැළැක්වීම සඳහා ආරක්ෂක බාධක සහ රෙවෙට්මන්ට්ස් (Revetment) හෙවත් ඇරුකුම් බැමි යෙදීම මඟින් ජල ගැලීම් යම් මට්ටමකට පාලනය කළ හැක. කෙසේ වෙතත්, මහ විශාල ජල ගැලුමක් හෝ දැවැන්ත මුහුදු මට්ටම් ඉහළ යාමක් සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීම පහසු නැත. එබැවින් ස්වාභාවික විසඳුම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. 


දූපත් රාජ්‍යයන්ට කඩොලාන මගින් ස්වාභාවික ආරක්ෂාවක් හිමි වෙයි

විශේෂයෙන්ම කඩොලාන වනාන්තර සහ තෙත්බිම් පද්ධති මඟින් වෙරළ තීරය ස්වාභාවිකව ආරක්ෂා කරන අතර, මුහුදු ජලය ගොඩබිමට ගලා ඒම සහ කුණාටු තත්ත්වයන් අවම කර ගැනීමට විශාල රුකුලක් ලබා දෙයි. සාගර ආශ්‍රිතව ඇතිවන දැවැන්ත රළ පහරවල් සහ ජල ගැලීම්වල බලපෑම අඩු කිරීමට කඩොලාන පද්ධති හරහා ප්‍රබල ස්වාභාවික බාධකයක් සැපයේ. ඊට අමතරව අවදානම් කලාප ලෙස හඳුනාගත් ප්‍රදේශ දැඩි ලෙස පාලනය කර අනවශ්‍ය ජනාවාස ව්‍යාප්ත වීම වැළැක්වීම මඟින් මෙරට වෙරළබඩ පරිසරය සහ ජනතාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වනු ඇත. 

මෙහිදී තවදුරටත් අවධානය යොමු කළ යුතු ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ මතුවන මෙම අභියෝගයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දීම සඳහා ජාතික මට්ටමේ මෙන්ම අන්තර්ජාතික මට්ටමේ සහයෝගීතාව අත්‍යවශ්‍ය වන බවයි. දූපත්වාසීන්ට සහ පහත් බිම්වල ජීවත්වන මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවට තම ජීවනෝපායන් අහිමි වීමේ අවදානම මෙන්ම, සංක්‍රමණිකයන් බවට පත්වීමේ තර්ජනය වැළැක්වීම සඳහා ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනය දැඩි ලෙස සීමා කළ යුතුය. එසේ නොමැති නම්, නේපාලයේ ග්ලැසියර කඩා වැටීමෙන් ඇරඹුණු මෙම ස්වාභාවික අනතුරු ඇඟවීම් ඉදිරියේදී සමස්ත පෘථිවියේම පැවැත්ම තර්ජනයට ලක් කරන මහා පරිමාණ ව්‍යසනයක් බවට පත්වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.