මෑතකදී මම බය හිතෙන වාර්තාවක් දැක්කා. ඒක නිකම්ම සමාජ මාධ්යවල පළ වූ කතාවක්වත්, කවුරුහරි තමන්ගේ මතය අනුව ලියපු ලිපියක්වත් නෙවෙයි. ලෝකයේ ජනගහනය, ආගමික ප්රවණතා සහ අනාගත ජනවිකාස වෙනස්කම් පිළිබඳව පර්යේෂණ කරන ප්රකට ආයතනයක් වන Pew Research Center විසින් පළ කර තිබූ වාර්තාවක්.
එම වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබූ කරුණු කියවද්දී, විශේෂයෙන් බෞද්ධයෙකු ලෙස අපට නොසලකා හැරිය නොහැකි යම් අවදානමක් මගේ සිතට දැනුණා. ඒ වගේම ලෝකයේ ආගමික සංයුතිය ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ විශාල වෙනසකට ලක්විය හැකි බවට එහි ඉදිරිපත් කර තිබූ දත්ත ගැනත් මට සිතන්නට සිදු වුණා.
මේ වාර්තාවේ නම “The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070”. 2026 නොවැම්බර් 18 දින ප්රකාශයට පත් කර තිබෙන මෙම අධ්යයනයෙන්, 2020 සිට 2070 දක්වා ලෝකයේ ප්රධාන ආගමික කණ්ඩායම්වල ජනගහනය වෙනස් විය හැකි ආකාරය පිළිබඳ ප්රක්ෂේපණයක් ඉදිරිපත් කරනවා.
මෙය රටවල් 201ක් සහ ප්රදේශ ආවරණය කරන අධ්යයනයක්. ඒවා ලෝක ජනගහනයෙන් 99.98%කට ආසන්න ප්රමාණයක් ආවරණය කරනවා.
මෙහිදී ක්රිස්තියානි, මුස්ලිම්, හින්දු, බෞද්ධ, යුදෙව්, වෙනත් ආගම් අදහන පිරිස සහ කිසිදු ආගමක් සමඟ තමන්ව හඳුනා නොගන්නා පිරිස යන කණ්ඩායම් හතක් පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කර තිබෙනවා.
මේ සඳහා ඔවුන් රටවල්වල ජන සංගණන, ජනගහන සමීක්ෂණ, උපත් හා මරණ අනුපාත, වයස් සංයුතිය, සංක්රමණ සහ ආගමික අනන්යතාව වෙනස්වීම වැනි කරුණු භාවිත කර තිබෙනවා.
2070 වන විට ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වන්නේ කෙසේද?
මෙම වාර්තාවේ වඩාත්ම අවධානයට ලක්වන කරුණක් වන්නේ 2070 වන විට ලෝකයේ ආගමික ජනගහනයේ සංයුතිය විශාල වශයෙන් වෙනස් විය හැකි බවයි.
2020 දී ලෝක ජනගහනයෙන් 28.8%ක් ක්රිස්තියානි වූ අතර, 25.6%ක් මුස්ලිම්වරුන් වුණා. නමුත් 2070 වන විට මුස්ලිම් ජනගහනය ලෝක ජනගහනයෙන් 35.8%ක් දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත්, ක්රිස්තියානි ජනගහනය 29.1%ක් පමණ වනු ඇති බවත් මෙම ප්රක්ෂේපණය පෙන්වා දෙනවා.
ඒ අනුව 2035 පමණ වන විට ලෝකයේ මුස්ලිම් ජනගහනය ක්රිස්තියානි ජනගහනය ඉක්මවා යා හැකි බවටත් මෙම දත්ත අනුව අපේක්ෂා කරනවා.
2020 සහ 2070 අතර ප්රක්ෂේපිත වෙනස්කම් මෙසේයි.
මුස්ලිම්: 25.6% සිට 35.8% දක්වා.
ක්රිස්තියානි: 28.8% සිට 29.1% දක්වා.
ආගමක් නොඅදහන පිරිස: 24.2% සිට 17% දක්වා.
හින්දු: 14.9% සිට 13.6% දක්වා.
බෞද්ධ: 4.1% සිට 2.5% දක්වා.
වෙනත් ආගම්: 2.2% සිට 1.9% දක්වා.
යුදෙව්: 0.2% පමණ ලෙස ස්ථාවරව.
මේ දත්තවලින් පෙනෙන්නේ ලෝකයේ ප්රධාන ආගමික ජනගහනය අතර සාපේක්ෂ බලසමතුලිතතාව ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ වෙනස් විය හැකි බවයි.
මුස්ලිම් ජනගහනය වේගයෙන් වැඩිවීමට හේතුව කුමක්ද?
මුස්ලිම් ජනගහනය ඉහළ යාම පිළිබඳව මේ වාර්තාව කියවන විට, එය මිනිසුන් විශාල වශයෙන් වෙනත් ආගම්වලින් ඉස්ලාම් ආගමට හැරීම නිසා සිදුවන දෙයක් ලෙස පමණක් සිතීම වැරදියි.
මෙහි ප්රධාන බලපෑමක් කරන්නේ උපත් අනුපාතය සහ ජනගහනයේ වයස් සංයුතියයි.
මුස්ලිම් ජනගහනය තුළ සාමාන්යයෙන් තරුණ පිරිස වැඩි ප්රමාණයක් සිටින අතර, අනෙකුත් ප්රධාන ආගමික කණ්ඩායම්වලට සාපේක්ෂව උපත් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා.
2020–2025 කාලය සඳහා ඉදිරිපත් කරන ඇස්තමේන්තු අනුව මුස්ලිම් කාන්තාවකට සාමාන්යයෙන් දරුවන් 3.1ක් පමණ සිටින අතර, ක්රිස්තියානි කාන්තාවකට 2.5ක් සහ ආගමක් නොඅදහන කාන්තාවකට 1.3ක් පමණ වන බව දැක්වෙනවා.
මේ වෙනස දශක ගණනාවක් පුරා පවතින විට, ජනගහනයේ වර්ධනයට විශාල බලපෑමක් කරනවා.
තවත් වැදගත් සාධකයක් වන්නේ අප්රිකාව. උප සහරා අප්රිකානු කලාපයේ ජනගහනය ඉදිරි දශකවලදී විශාල ලෙස වර්ධනය වීමට අපේක්ෂා කරනවා. මෙම කලාපයේ ක්රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් ජනගහනය දෙකම විශාල ප්රමාණයක් සිටින නිසා, ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස්වීමට එම කලාපය විශාල බලපෑමක් කරනවා.
ඒ නිසා මේ වාර්තාවෙන් පෙනෙන්නේ ආගමික ජනගහනයේ වර්ධනය හෝ අඩුවීම තීරණය වන්නේ ආගමික ප්රචාරණය හෝ ආගමට හැරීම පමණක් නොව, ජනවිකාස සාධකවලින්ද බවයි.
බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම අපට නොසලකා හැරිය හැකිද?
මෙම වාර්තාව කියවන විට මට වඩාත්ම සිතට වැදුණේ බෞද්ධ ජනගහනය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කර තිබූ ප්රක්ෂේපණයයි.
Pew Research Center පෙන්වා දෙන ආකාරයට, 2020 දී ලෝකයේ බෞද්ධ ජනගහනය මිලියන 324ක් පමණ වූ අතර, 2070 වන විට එය මිලියන 250ක් පමණ දක්වා අඩුවිය හැකියි.
එනම් ඉදිරි වසර 50 තුළ බෞද්ධ ජනගහනය මිලියන 74කින් පමණ අඩුවිය හැකි බවට මෙම වාර්තාව ප්රක්ෂේපණය කරනවා.
2020 දී ලෝක ජනගහනයෙන් 4.1%ක් බෞද්ධයන් වූ අතර, 2070 වන විට එය 2.5%ක් පමණ දක්වා පහළ යා හැකියි.
මෙය සුළු වෙනසක් නොවේ.
බෞද්ධ ජනගහනයෙන් 98%ක් පමණ 2020 දී ආසියානු සහ පැසිෆික් කලාපයේ ජීවත් වූ බව මෙම අධ්යයනය පෙන්වා දෙනවා. එම කලාපයේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීමට වයස්ගත ජනගහනය, අඩු උපත් අනුපාත සහ ආගමික අනන්යතාව වෙනස්වීම වැනි සාධක බලපාන බවත් සඳහන් කරනවා.
විශේෂයෙන් චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල බෞද්ධ ජනගහනය විශාල වශයෙන් පහළ යනු ඇතැයි ප්රක්ෂේපණය කර තිබෙනවා.
එම රටවල සමස්ත ජනගහනයම අඩුවෙමින් පවතින අතර, බෞද්ධ ජනගහනය ඊටත් වඩා වේගයෙන් අඩුවීමට ඉඩ තිබෙනවා.
තායිලන්තය වැනි බෞද්ධ ජනගහනය විශාල රටක පවා 2070 වන විට බෞද්ධ ජනගහනය 2020ට සාපේක්ෂව මිලියන 14කින් පමණ අඩුවිය හැකි බව මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙනවා.
එමෙන්ම 2070 වන විට චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාවේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩකටත් වඩා අඩුවිය හැකි බවට ප්රක්ෂේපණයක් තිබෙනවා.
මෙය බෞද්ධයන්ට විශේෂයෙන් සිතන්නට වටින කරුණක්.
බුදුදහමට ඇති අවදානම ජනගහනය අඩුවීම පමණක්ද?
මෙහිදී අප තේරුම්ගත යුතු වැදගත් දෙයක් තිබෙනවා.
බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම යනු බුදුදහමේ දර්ශනය අඩුවීම හෝ බුදුදහම අසත්ය බවට පත්වීම නොවේ. එසේම ජනගහනය වැඩිවීමෙන් යම් ආගමක් සත්ය බවට පත්වන්නේත් නැහැ.
නමුත් ජනගහනය අඩුවීම ආගමක සමාජීය පැවැත්ම, ආගමික ආයතන, සම්ප්රදායන්, සංස්කෘතික උරුමයන් සහ අනාගත පරම්පරාවට දැනුම ලබාදීමේ හැකියාව කෙරෙහි බලපාන්න පුළුවන්.
බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීමේ ප්රවණතාවය දිගටම පැවතුණහොත්, බෞද්ධ සංස්කෘතිය සහ ආගමික සම්ප්රදායන් පවත්වාගෙන යන පිරිස අඩුවීමේ අවදානමක් ඇති විය හැකියි.
විශේෂයෙන් බුදුදහම ගැඹුරින් සමාජ ජීවිතයට සම්බන්ධ වී තිබෙන ආසියානු රටවල, ආගමික අනන්යතාව සහ සංස්කෘතික සම්ප්රදායන් අතර සම්බන්ධතාව වෙනස් වීමත් අපට සැලකිල්ලට ගත යුතුයි.
එහෙත් මේ වාර්තාවේ බෞද්ධ ජනගහනය අඩුවීම පිළිබඳ ප්රක්ෂේපණය කියවීමේදී තවත් එක් සීමාවක් මතක තබාගත යුතුයි.
චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව සහ වියට්නාමය වැනි රටවල බොහෝ දෙනෙක් බෞද්ධ සම්ප්රදායන්, විශ්වාසයන් සහ භාවිතයන් අනුගමනය කළත්, තමන්ව නිල වශයෙන් බෞද්ධයන් ලෙස හඳුනා නොගන්නා අවස්ථා තිබෙනවා.
ඒ නිසා ජන සංගණන සහ සමීක්ෂණවලදී බෞද්ධයන් ලෙස හඳුනාගන්නා පිරිස අඩුවීම, බුදුදහමේ සියලුම විශ්වාස සහ භාවිතයන් අත්හැරීමක් ලෙස සෘජුවම අර්ථකථනය කළ නොහැකියි.
එහෙත් ජනවිකාස මට්ටමේ මෙම ප්රවණතාවය නොසලකා හැරිය යුතු දෙයක් නොවේ.
ක්රිස්තියානි ආගම සහ ආගමක් නොඅදහන පිරිස පිළිබඳවත් වැදගත් කරුණු තිබෙනවා
මෙම වාර්තාවෙන් ක්රිස්තියානි ජනගහනය අඩුවන බවක් සෘජුවම කියන්නේ නැහැ.
2020 සිට 2070 දක්වා ක්රිස්තියානි ජනගහනය සංඛ්යාත්මකව වැඩි විය හැකි නමුත්, ලෝක ජනගහනයේ ප්රතිශතය විශාල වශයෙන් වෙනස් නොවන බවයි ප්රක්ෂේපණය.
ඒ සඳහා අප්රිකාවේ ජනගහන වර්ධනය විශාල බලපෑමක් කරනවා.
එසේම ආගමක් නොඅදහන පිරිසගේ ගෝලීය ප්රතිශතය 24.2% සිට 17% දක්වා අඩුවිය හැකි බවත් මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙනවා.
මෙය විශේෂයෙන් චීනයේ ජනගහනය අඩුවීම සමඟ සම්බන්ධයි. 2020 දී ලෝකයේ ආගමක් නොඅදහන පිරිසෙන් විශාල ප්රමාණයක් චීනයේ සිටි අතර, ඉදිරි දශකවලදී එහි ජනගහනය අඩුවීම ගෝලීය ප්රතිශතයට බලපානු ඇතැයි අපේක්ෂා කරනවා.
ඒ නිසා ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වන ආකාරය සරලව ආගමික විශ්වාසවල වර්ධනය හෝ පිරිහීම ලෙස කියවීම නිවැරදි නැහැ.
මේ වාර්තාවෙන් අපට ගත යුතු සමස්ත නිගමනය කුමක්ද?
මෙම වාර්තාව 2070 දී අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවන දේ පිළිබඳ අනාවැකියක් නොවේ. එය වර්තමානයේ පවතින ජනවිකාස රටා, උපත් අනුපාත, මරණ අනුපාත, සංක්රමණ සහ ආගමික අනන්යතාව වෙනස්වීමේ ප්රවණතා මත ගොඩනැගූ ප්රක්ෂේපණයක්.
යුද්ධ, වසංගත, ආර්ථික වෙනස්කම්, සමාජීය පරිවර්තන සහ වෙනත් අනපේක්ෂිත සිදුවීම් අනාගතයේදී මෙම ප්රක්ෂේපණ වෙනස් කළ හැකියි.
නමුත් මේ වාර්තාවෙන් අපට නොසලකා හැරිය නොහැකි පණිවිඩයක් ලැබෙනවා.
ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය වෙනස් වෙමින් පවතිනවා. එම වෙනස්වීම්වලට උපත් අනුපාත, ජනගහනයේ වයස් සංයුතිය සහ භූගෝලීය ජනගහන වර්ධනය විශාල බලපෑමක් කරනවා.
බෞද්ධ ජනගහනයේ ගෝලීය ප්රතිශතය අඩුවීම විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණක්. නමුත් ඒ පිළිබඳව බියට පත්වීම හෝ වෙනත් ආගමක් ජනගහනයෙන් වැඩි වීම පමණක් මත එම ආගම විනිශ්චය කිරීම නොව, මෙම වෙනස්වීම්වල හේතු තේරුම්ගැනීම වඩාත් වැදගත්.
බුදුදහම වැනි දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහ ගැඹුරු දර්ශනයක් ඇති ආගමක් ඉදිරියේ ඇති අභියෝගය ජනගහනය පවත්වාගැනීම පමණක් නොවේ. එහි දර්ශනය, දැනුම, සම්ප්රදාය සහ ප්රායෝගික වටිනාකම් අනාගත පරම්පරාවට නිවැරදිව සම්ප්රේෂණය කිරීමත් ඒ හා සමානව වැදගත්.
අනාගතයේ ලෝකයේ ආගමික ජනගහනය කෙසේ වෙනස් වුවත්, ආගමක සැබෑ වටිනාකම තීරණය වන්නේ එහි අනුගාමිකයන්ගේ සංඛ්යාවෙන් පමණක් නොවේ.
එහෙත් අනුගාමිකයන්ගේ සංඛ්යාව, ඔවුන්ගේ වයස් සංයුතිය සහ අනාගත පරම්පරාවට එම ආගම සම්ප්රේෂණය කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳ දත්ත අපට අනාගතය ගැන බරපතළ ලෙස සිතන්නට බල කරනවා.
ඒ නිසා මම මේ වාර්තාව දකින්නේ ආගම් අතර තරගයක් පිළිබඳ වාර්තාවක් ලෙස නොව, ලෝකයේ ආගමික සහ සංස්කෘතික අනාගතය පිළිබඳව අපට අනතුරු ඇඟවීමක් කරන, සිතා බැලිය යුතු වාර්තාවක් ලෙසයි.
මූලාශ්රය: The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070.


























